Anders Celcius

Astronomi

Celsius’un babası Uppsala Üniversitesinde astronomi profesörüydü, oğlu da babasının ayak izlerini takip etti. Astronomi, matematik ve deneysel fizik üzerine çalıştı, 1725’te Uppsala Bilimsel Topluluğu’nun sekteri oldu. Celsius, üniversitede birkaç yıl matematik profesörü olarak çalıştıktan sonra, Nisan 1730’da astronomi profesörü olarak görevlendirildi.1732’den 1736’ya kadar bilgisini genişletmek için yoğun olarak seyahat etti. Astronomları ve gözlemcileri Berlin ve Nuremburg’ta ziyaret etti, daha sonra aurora borealis gözlemleri koleksiyonunu yayımladı (1733).İtalya’ya ve daha sonra Paris’e gitti, orada Newton’un Dünya’nın kutuplardan basıklık teorisini doğrulamak ve Kartezyen görüşünü çürüttüğünü kanıtlamak umuduyla kuzeydeki bir meridyeni ölçmek için sefer hazırlayan Maupertuis ile tanıştı. Celsius Maupertuis’un seferine katıldı ve 1735’te gerekli aletleri temin etmek için Londra’ya gitti. Ertesi yıl Kuzey İsveç’teki (günümüzde Finlandiya, Tornio)’ya giden Fransız seferini takip etti. 1736-1737 boyunca, astronom zekası, planlanan meridyen ölçümüne yardım etti ve Newton’un teorisi doğrulandı. İleride Maupertius’un yapmış olduğuna evrilecek tartışmalarda etkinlik gösterdi ve Jacques Cassini’ye karşı  De observationibus pro figura telluris determinada ile edebi bir borda hamlesi yaptı.

Celsius Uppsala’ya döndüğünde, üniversitedeki astronomi eğitimine yeni bir soluk verdi. 1742’de yeni tamamlanan yıllardır inşaat halinde olan ve İsveç’te türünün ilk modern kurumu olan astronomik gözlemevine taşındı.

Genç yaşta ölmesine rağmen, Celsius birkaç alanda önemli katkılar yapacak kadar uzun yaşadı. Astronom olarak ilk önce bir gözlemciydi. Saf fotometrik metodunu kullanarak (cam tabaklar aracılığıyla ışığı filtrelemek),  Koç takımyıldızındaki (De constellatione Arietis, 1740) yıldızların büyüklüğünü ölçmeyi denedi.

Baltık’ın düşen seviyesinin üzerindeki canlı tartışmalar sırasında, kesin deneylere dayanarak konuyla ilgili “Anmärkning om vatnets fö -minskande” (1743) makalesini yazdı. Günümüzde Celsius en iyi termometre ölçeğiyle bağlantılı olarak bilinir.

100 derece ölçeği daha önce de kullanılıyor olmasına rağmen, bir termometredeki iki “sabit derece” ile ilgili genel kabule yol açan ünlü gözlemler “Observationer om twänne beständiga grader på en thermometer” (1742) Celsius’undu.

“Sabit dereceler” ya da düzenli noktalar olarak suyun kaynama ve donma noktasını seçti, donma noktasını 100 ve kaynaması noktasını 0 olarak belirledi.

Uppsala gözlemevinde günümüzde tersine dönerek 1747’te tanıtılan sistem “İsveç termometresi” olarak biliniyordu. 1800’lü yıllara kadar insanlar ona Celsius termometresi demeye başlamamıştı.

Kaynakça

Celsius’un önemli yazıları De observationibus pro figura telluris determinanda (Uppsala, 1738): De constellatione Arietis (Stockholm, 1740): “Observationer om twänne beständiga grader pa en thermometer,” Kungliga Svenska vetenskapmkademiens’te bulunmaktadır (1742).121–180; ve “Anmärkning om vatnets förminskande.” ibid. (1743), 33–50. “Gözlemci…” Almanya’da no. 57 olarak Ostwald’ın Klassiker der exakten Wissensehaften’da bulunabilir (Leipzig, 1894). Onun pek çok küçük yazıları akademik tezler olarak ya da Kungliga Svenska vetenskapsakademiens handlingar’da belirtilerek yayımlanmıştır.Philosophical Transactions of the Royal Society, ve öbür günlükler. Kişisel yazıları, Maupertuis’ten, J.N. Delisle ve Le Monnier’den gelen mektuplar dahil Uppsala Üniversitesi kütüphanesindedir. N.V.E tarafından, Aders Celsius(Uppsala,1936) yazılan ayrıntılı bir biyografi vardır ve aynı yazar tarafından yazılmış S. Lindroth, ed.. Swedish Men of Science, 1650–1950 (Stockholm, 1952) kısa bir versiyonu vardır.

Yazar: Sten Lindroth

Çevirmen: Berfin Emekli

Kaynak: https://www.encyclopedia.com/people/science-and-technology/astronomy-biographies/anders-celsius

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları