Araştırma, İnsan ve İnsan Olmayan Primat Beyinleri Arasındaki Anahtar Farklılıkları Vurguluyor

Yetişkin insan, şempanze ve makak beyinlerinin detaylı bir karşılaştırmalı analizi, insan beyninin tüm bölgelerinin primat akrabalarımızla çok benzer moleküler imzalara sahip olduğunu göstermektedir ancak bazı bölgeler beynin evrimini belli eden ve bilişsel becerilerimize katkıda bulunabilecek, insana özgü gen faaliyeti modelleri içerir.

“Beynimiz üç kat daha büyük, daha çok hücreye ve dolayısıyla şempanze veya maymuna göre daha fazla işlem gücüne sahip. Ancak türler arasında tek hücrelerin nasıl işlev gördükleri ve bağlantılar kurdukları konusunda küçük farklılıklar da mevcut.” diyor Yale Tıp Okulu’nda doktora sonrası araştırmacı ve yardımcı yazar Dr. Andre Sousa.

Primat beyinleri arasındaki farklılıkları belirlemek için, Dr. Sousa ve yardımcı yazarları altı insan, beş şempanze ve beş makaktan alınan beyin dokusu örneklerini değerlendirdi.

Çeşitli beyin bölgelerini (hipokampus, amigdala, striatum, talamusun mediodorsal çekirdeği, serebellar korteks ve neokorteks) temsil eden toplam 247 doku örneğinin yazımsal profillerini oluşturdular.

Araştırmacılar, “Beynin, üst düzey öğrenmenin gerçekleştiği ve insanı diğer maymunlardan en çok ayıran yer olan prefrontal korteks bile dahil olmak üzere 16 bölgesinde primat türlerinin gen ifadeleri arasında çarpıcı benzerlikler bulduk.” diyor.

“Ancak, çalışmamız beynin en insana özgü gen ifadesine sahip alanının çoğunlukla hareketle ilişkilendirilen bir bölge olan striatum olduğunu gösterdi.”

Beyindeki evrimsel anlamda en eski bölgelerden biri olan ve bundan dolayı türler karşısında benzerlikler taşıması en olası beyincik de dahil olmak üzere beynin bölgeleri içerisinde de belirgin farklılıklar bulundu.

Ekip sadece insan beyinciğinde aktif olan bir gen buldu: ZP2 (zona pellucida glikoprotein 2). Bu şaşırtıcıydı çünkü aynı gen insan yumurtacıklarının sperm seçimiyle de alakalıydı.

Yine Yale Tıp Okulu’ndan bir yazar olan Dr. Ying Zhu., “Orada ne yaptığını bilmiyoruz.” diyor.

Yazarlar aynı zamanda motor davranışı, motivasyonu, zevki ve duygusal uyarımı düzenleyen bir nörotransmitter olan dopamin üretimine katılan bir gen olan TH (tirozin hidroksilaz) üzerinde odaklandılar.

TH geninin insan neokorteksinde ve striatumda yüksek oranda  eksprese olduğunu ancak şempanzelerin neokorteksinde bulunmadığını bulmuşlardır.

Sousa, “Bu genin neokortikal ifadesi büyük olasılıkla ortak bir ata içinde kayboldu ve insan soyunda yeniden ortaya çıktı” dedi.

Ekip ayrıca, test edilen diğer primatlara kıyasla insan prefrontal korteksinde otizm spektrum bozukluğuna bağlanan MET geninin daha yüksek ekspresyon seviyeleri olduğunu buldu.

 

Çevirmen: Nermin Artuk

Kaynak: http://www.sci-news.com/biology/key-differences-human-non-human-primate-brains-05466.html