İncil ve Modern Filmde Ortak Arketipler – Genel Bakış

Günümüzde Birleşik Devletler’de din düşüş yaşamakta. Ülkenin dini özgürlük esasına rağmen git gide daha az Amerikalı, dini bir kuruluşa katılmakta. Gallup tarafından 2013’te yapılan ankete göre, son on yıl içinde dindarlıkta %10 düşüş yaşanmış; bu gerilemeye çok sayıda etken neden olmuştur. Dini örgütlerin siyaset, iktidar ve ekonomiye karışmaları olumsuz bir algı yarattı. İnsanlar artık dinin Amerikan toplumuna olumlu bir etkisi olduğuna inanmıyor. Hatta, Amerikalıların %76’sı dinin Amerikan hayatındaki etkisini kaybettiğini belirtiyor. İnsanların konu hakkındaki fikirleri bir yana, son yıllarda teması İncil ile ilgili olan filmlerin sayısında artış görülmüştür. İncil’in popüler filmin her alanında olduğu bir gerçektir. Sinema izleyicilerinin en büyük kümesini oluşturan üniversite öğrencileri ile birlikte her yaştan insan her hafta sonu sinemaya akın etmektedir. Bu, film endüstrisinin İncil’i ticari başarıda çok etkili bir Hollywood objesine dönüştürdüğünü gösterir.

İstatistikler Amerikalıların dini inançlara yeterli değeri göstermediğini belirtiyorsa neden İncil popüler kültürün ilgisini üzerine çekiyor? Bu paradoksu açıklayacak sayısız neden var. Birleşik Devletler’de daha az insan dini geleneklerle tanımlanıyor olsa da kendini bu şekilde tanımlayan  oldukça fazla sayıda kişi hala bulunmakta. Sonuç olarak film endüstrisi, İncil ile ilgili hikayelerin veya İncil göndermesi yapılan filmlerin çok para kazandırma potansiyelini farkına varıyor. Bilhassa Dan Clanton tarafından Filmler, TV ve İncil’de,”İncil’in kıyametle ve eskatolojik meselelerle ilgili sözleri popüler kültürün ilgisini çekiyor.” şeklinde belirtiliyor. Yeni bir yüzyılın başlangıcı yaklaşınca insanlar sonun yakın olduğunu düşünüyorlar. Aynı şekilde film endüstrisi İncil ile ilgili konuların sayısız şekillerde uygun olarak yorumlanma özgürlüğünü alıyor. İncil’in edebiyat terimleri ve konularındaki çeşitliliği, popüler kültürün hikayelerini sinema ekranına uyarlamasına olanak sağlıyor. Bu filmlerin bir kısmı açıkça dindar içerik ortaya koyarken (On Emir, DeMille) büyük bir çoğunluğu da koymaz. Bu, modern filmde İncil ile ilgili göndermelerin yer aldığı gerçeğini değiştirmez. Çizgi roman tabanlı filmler özellikle İncil hikayelerine paralel temalar içerir. Bu türün yükselişi İncil hikayelerinin, dini değil ama edebi bir bakış açısıyla daha iyi kavranmasını teşvik eder. İncil insan deneyimlerini sanatsal bir biçimde betimleyip yorumlar; İncil’e göndermeleri olan çizgi roman filmleri de bu tür yorumların bir uzantısıdır.

Edebi eser olarak İncil’de bir arketip bolluğu vardır. Bunlar insan doğasını modelleyen tipik karakterler ya da olaylar olabilirler. Psikolog Carl Jung, Ruhun Yapı ve Dinamikleri eserinde ”Dini fikirler… Şu anki şekilleriyle, bu fikirleri gerçeğe bilinçli olarak adapte ederek yaratılan arketip fikirlerin çeşitleridirler.” diyor. Bu arketipler psikolojinin temel insan deneyimi ve bilgisinden oluşan parçası olan kolektif bilinçaltından gelir. Böylece arketipler insanlığın deneyimlerini bir araya getirip organize etmesine imkan sunar. Oysa insanlar arketipleri farklı şekillerde ortaya koyarlar. Jung’a göre bu bilim, felsefe ve dinin birbirinden çeşitli görüşlerini açıklar. Çizgi roman tabanlı filmler de tıpkı İncil gibi tekrar eden motifler barındırır. Bu ikisi arasında sayısız paralel çizmek mümkündür. Böyle bir benzerlik konusunda analiz yapılması, bize İncil’in Amerikan kültüründe ne denli bir etkisi olduğu konusunda kanıt sunar. Böyle bir analiz yaparak bu blog Marvel/DC dünyasının ortaya koyduğu İncil örneklerini keşfetmek amacıyla hareket eder.

 

Çevirmen: Meryem Taşoğlu

Kaynak: thebibleasliterature.tumblr.com

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları