Jeremy Bentham’ın Muhafaza Edilmiş Cesedi Kabuslarınıza Girecek

Jeremy Bentham,  eleştirel kuramcılara göre sonsuza dek “panoptikonu geliştiren adi” olarak bilinecekse de, İngiliz bir filozoftu. Kendisi ayrıca bir faydacılık taraftarı ve hayvan hakları savunucusuydu.

Bir “faydacı” hayatının son günlerinde ne ister? Şu ana kadarki en havalı şey: Bentham kendisi için bir “öz-simge” istedi.  Peki “öz-simge” nedir? Sorduğunuza sevindim, çünkü bu “cesedimi bir odada muhafaza edin.. Sonsuza kadar.” sözünün Bentham-cası.

Bir dakika, öz-simgenin başka insanların da yaptığı bir şey olduğunu mu söylüyorsunuz? Yani, öz-simge diye bir terim çıkmış olması kendi kelimesini yaratacak kadar geniş bir alana yayıldığı izlenimini veriyor. Fakat fikir Bentham’a ait ve vasiyetinde yazılı. Şimdi, Sovyetler ile ilgili dilediğinizi söyleyin, ancak bildiğim kadarıyla Lenin asla “Yoldaşlar, eğer cesedimi sonsuza kadar muhafaza ederseniz çook mutlu olurum.” demedi. Ek olarak, tüm bu “cam tabuttaki diktatörler” olayı geleneksel “ölü” vaziyetine sadık kalmak gibi gözüküyor, “büyük babanın iskeleti kendini tatmin etmeni izliyor” vaziyeti değil.

İskelet mi dedim? Çünkü yarısı iskelet. Bentham tüm vücudunun saklanmasını istemedi, bu delilik olurdu. Bentham, kafasının yerli Yeni Zelandalılar tarafından gerçekleştirilen bir işlem ile mumyalanmasını istedi. Vücudunun geri kalanı, diğer bir deyişle iskeleti, samanla kaplanacak ve Bentham’ın kıyafetleri giydirilecekti. Çünkü belli ki dünyanın en önde gelen faydacısı, sonsuza kadar en havalı korkuluk olarak hatırlanmak istiyordu.

Hikaye daha iyileşiyor. Tüm bu “adam yabancı bir mumyalama işleminden geçiyor” bekleyeceğiniz gibi yolunda gitti. Londra Üniversitesi Akademisi sitesinde yazıldığı gibi: “Maalesef gelecek nesiller için muhafaza etme zamanı geldiğinde, işlem yıkıcı derecede yanlış gitti. Başı çoğu mimikten arındırarak, onu katiyetle itici kıldı.” Yani gördüğünüz yüz, aslında bal mumundan yapılma. Ancak endişelenmeyin, Bentham’ın mumyalanmış korkunç yüzü hala yakınlarda muhafaza ediliyor.

Londra Üniversitesi Akademisi (UCL), 1850’den beri muhafaza edildiği yer, nihayetinde simgenin haklarını kazandı. Bentham’ın öz-simgesinin hala toplantılara katıldığı ve “mevcut ancak oy vermeyecek” olarak not edildiğine dair söylentiler var. Bu söylenti doğru olmamakla birlikte, öz-simge bu ay, emekli olacak dekanın son konsey toplantısında ortaya çıkarıldı.

Tüm eleştirel kuram okuyucularından Londra Üniversitesi Akademisi’ne e-mail gönderip  “Weekend at Bernies III: The Funopticon.” ın (Çılgın Tatil III: Panoptikon) acil üretimini talep etmelerini rica ediyorum.

Yazar: Eugene Wolters

Çevirmen: Aybike Aydal

Kaynak: www.critical-theory.com/jeremy-benthams-preserved-corpse-haunt-nightmares/

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları