Jules Verne

Bir 19. yüzyıl Fransız yazarı olan Jules Verne, 80 Günde Devri Alem ve Denizler Altında Yirmi Bin Fersah gibi devrim niteliğinde bilim kurgu romanlarıyla tanınır.

Genel Bakış

1828 yılında Nantes, Fransa’da doğan Jules Verne, hukuk fakültesini bitirdikten sonra yazarlığa atıldı. Yazarın Voyages Extraordinaires (Sıradışı Seyahatler)’ini oluşturacak birçok eserinin ortaya çıkmasına yardımcı olan yayıncısı Pierre-Jules Hetzel’le tanıştıktan sonra kariyerinin zirvesine ulaştı. Sık sık “bilim kurgunun babası” olarak anılan Verne, gerçekleşmelerinden yıllar önce, çeşitli icat ve teknolojik gelişmeler üzerine kitaplar yazdı. 1905’te hayatını kaybetse de eserleri ölümünden çok sonra bile yayımlanmaya devam etti ve dünyada en çok çevrilen ikinci yazar oldu.

Çocukluğu, Gençlik Yılları

Jules Verne, 8 Şubat 1828’de, kalabalık bir liman şehri olan Nantes, Fransa’da dünyaya geldi. Gidip gelen teknelerle burası, Verne’in seyahat ve maceraya dair hayal gücünü tetikledi. Yatılı okuldayken kısa hikâye ve şiir yazmaya başladı. Ardından, bir avukat olan babası, en büyük oğlunu Paris’e, hukuk okumaya gönderdi.

Yazarlık Kariyerinin Başlangıcı

Derslerine devam ederken Jules Verne, kendini edebiyat ve tiyatroya çekilmiş buldu. Paris’in edebiyat toplantılarına sık sık katılmaya başladı ve burada içlerinde Alexandre Dumas ve oğlunun da olduğu bir grup sanatçı ve yazarla arkadaş oldu. 1849’da hukuk diplomasını aldıktan sonra Verne, sanata olan eğilimine kapılarak Paris’te kaldı. Ertesi yıl tek perdelik Les Pailles rompues adlı oyunu sahnelendi.

Verne, babasının avukatlık mesleğini sürdürmesi konusundaki baskılarına rağmen yazmaya devam etti. 1852 yılında babasının, Nantes şehrinde avukatlık yapması isteğini reddedince gerginlik doruk noktasına ulaştı. Onun yerine gözü yazarlıkta olan Verne, Théâtre-Lyrique’de sekreter olarak maaşı düşük bir işi seçti. Bu, ona Le Colin‑maillard ve Les Compagnons de la Marjolaine eserlerini üretebilmesi için imkan verdi.

1856’da Verne, iki kızı olan bir dul, Honorine de Viane ile tanışıp ona aşık oldu. 1857’de evlendiler ve daha sağlam bir gelire ihtiyacı olduğunu fark eden Verne, borsacı olarak çalışmaya başladı. Ancak yazarlık kariyerini terk etmeyi reddetti ve o yıl ilk kitabı, Le Salon de 1857’yi yayımladı.

Romancının Ortaya Çıkışı

1859’da, Verne ve karısı yaklaşık 20 seferden oluşacak ilk İngiliz adaları seyahatlerine çıktılar. Bu seyahat Verne’de büyük bir etki yarattı ve Voyage en Angleterre et en Écosse adlı eserine ilham kaynağı oldu. Fakat eser, ölümünden uzun yıllar sonra yayımlanabildi. 1861’de çiftin tek çocuğu, Michel Jean Pierre Verne dünyaya geldi.

Bu noktaya dek Verne’in edebi kariyeri ilgi çekmeyi başaramamıştı ancak 1862’de editörü ve yayıncısı Pierre-Jules Hetzel’le tanışmasıyla birlikte şanssızlığı tersine dönecekti. Verne, bolca bilimsel araştırmayı bir macera anlatısına yedirdiği bir roman üzerine çalışıyordu ve Hetzel onun gelişmekte olan stilinin destekçisi oldu. 1863’te Hetzel, Verne’in Voyages Extraordinaires’ini oluşturacak macera romanları serisinin ilki olan, Balonla Beş Hafta’yı yayımladı. Ardından Verne, yayıncısına her yıl yeni eserlerini teslim edeceği bir sözleşme imzaladı. Çoğu Hetzel’in Magasin d’Éducation et de Récréation adlı dergisinde bölümler halinde yayımlanacaktı.

Verne’in Zirveye Çıkışı

1864’te Hetzel, Kaptan Hatteras’ın Maceraları ve Dünyanın Merkezine Yolculuk’u yayımladı. Aynı yıl, Yirminci Yüzyılda Paris’in basımı reddedildi. Ancak 1865’te Verne, Dünyadan Aya ve Kaptan Grant’ın Çocukları ile tekrar basımdaydı.

Seyahat ve maceraya olan sevgisinden esinlenen Verne, kısa süre içinde bir gemi satın aldı ve eşi ile birlikte epey bir zamanı denizlere yelken açarak geçirdiler. Verne’in İngiliz adalarından Akdeniz’e kadar olan limanlara yaptığı maceraları, kısa hikâyeleri ve romanları için bol miktarda yem sağladı. 1867’de Hetzel, Verne’in Fransa ve Kolonileri Resimli Coğrafyası‘nı (Géographie illustrée de la France et de ses colonies) yayımladı ve o yıl Verne, erkek kardeşiyle birlikte Amerika’ya gitti. Sadece bir hafta kaldı -Hudson Nehri’nden Albany’a, sonra Niagara Şelaleleri’ne bir gezi düzenleyerek- ancak Amerika’ya yaptığı ziyaret kalıcı bir etki yaptı ve sonraki çalışmalara yansımıştı.

1869 ve 1870’de Hetzel, Verne’in Denizler Altında Yirmi Bin Fersah (Vingt mille lieues sous les mers), Aya Yolculuk(Autour de la Lune) ve Dünyanın Keşfi (Découverte de la Terre) adlı eserlerini yayımladı. Bu noktada, Verne’in eserleri İngilizce’ye çevriliyordu ve rahat bir şekilde yazdıklarıyla geçimini sürdürebiliyordu.

1872 sonlarından itibaren, Verne’in ünlü Seksen Günde Devri Alem (Le Tour du monde qu quatre-vingts jours) seri halindeki versiyonu ilk olarak basıldı. Phileas Fogg ve Jean Passepartout’un hikâyesi, seyahatin daha kolay ve çekici hale geldiği bir dönemde okuyucuları maceraperest bir küresel tura çıkarıyordu. Yüzyılda orijinal ilk çıkışından bu yana eser, David Niven’ın oynadığı klasik 1956 sürümü de dahil tiyatro, radyo, televizyon ve film için uyarlandı.

Verne, Gizemli Ada (L’Île mystérieuse), Şansölye (Le Chancellor), Michael Strogoff (Michel Strogoff) ve Dick Sand: 15 Yaşında Bir Kaptan (Un Capitaine de quinze ans) ve diğer eserleriyle on yıllık bir sürede üretkenliğini sürdürdü.

Son Yılları, Ölüm ve Ölüm Öncesi Eserleri

1870’li yılların başında büyük bir profesyonel başarının tadını çıkarmasına rağmen, Jules Verne, kişisel hayatında daha fazla çekişme yaşamaya başladı. 1876’da isyankar oğlunu bir ıslahevine gönderdi ve birkaç yıl sonra Michel küçüklerle olan ilişkileri yüzünden daha fazla sıkıntıya düştü. 1886’da Verne, yeğeni Gaston tarafından bacağından vuruldu ve hayatının geri kalanında topal kaldı. Uzun sürelik yayıncısı ve ortağı olan Hetzel, bir hafta sonra öldü ve ertesi yıl da annesi vefat etti.

Yine de, Verne, bu süreçte Jangada (La Jangada) ve Fatih Robur (Robur-le-conquérant) eserlerini ortaya çıkararak seyahat etmeye ve yazmaya devam etti. Yazıları, kısa süre içinde, Kuzey Kutbuna Yolculuk (Sans dessus desess), Esrarlı Ada (L’Île à hélice) ve Dünyanın Hakimi (Maître du monde) gibi eserleriyle teknoloji tarafından yaratılan tehlikelere dikkat çeken daha koyu bir tonla dikkat çekti.

Kuzey Fransa’nın Amiens şehrinde oturmaya başlayan Verne, 1888’de şehir konseyinde hizmet vermeye başladı. Diyabetle mücadele ederken, 24 Mart 1905’de evinde öldü.

Ancak Michel, babasının tamamlanmamış el yazmalarının denetimini üstlendiği için, edebi faaliyeti burada sona ermedi. Gelecek on yıl boyunca, Dünyanın Ucundaki Fener (Le Phare du bout du monde), Altın Volkanı (Le Volcan d’or) ve Altın Meteor Avı (La Chasse au météore) eserleri, Michel’in geniş revizyonlarıyla basıldı.

On yıllar sonra ek çalışmaları gün yüzüne çıktı. Britanya’ya Doğru Geri, nihayetinde 1989’da, bundan 130 yıl sonra basılmıştı ve 20. Yüzyılda Paris, aslında gökdelenler, gazla çalışan otomobiller ve toplu taşıma sistemleri tasvirleriyle çok uzak olduğu düşünülen 1994’de basılmıştır.

Miras

Toplamda Verne, onlarca oyun, kısa öykü ve libretto’nun yanı sıra 60’dan fazla kitap (en önemlisi Voyages Extraordinaires‘i oluşturan 54 roman) yazdı. Yüzlerce unutulmaz karakterden esinlenerek denizaltı, uzay yolculuğu, kara uçuşu ve derin deniz araştırmaları da dahil olmak üzere, yıllar önce sayısız yeniliği tasarladı.

Hayal gücü eserleri, içerdiği yenilikler ve icatlarla, hareketli resimlerden sahneye, televizyona kadar birçok biçimde göründü. Genellikle “bilim kurgunun babası” olarak adlandırılan Jules Verne, tüm zamanların en çok çevrilen yazarıdır (Agatha Christie’den sonra) ve bilimsel çabalar hakkındaki düşünceleri, bir yüzyılı aşkın bir süredir yazar, bilim adamı ve mucidin hayal gücünü tetiklemiştir.

Çeviren: Kaan Türe, Çağatay Usta

Kaynak: https://www.biography.com/people/jules-verne-9517579

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları