Klon Koyun Dolly Hakkında 10 İlginç Bilgi

Koyun Dolly, yetişkin bir hücreden klonlanan ilk memeli olarak ünlenmiştir. Varlığı kamuya duyurulduğunda dünya çapında bir heyecan yarattı ve medyada geniş yer aldı. İşte onun yaratılışına giden klonlama süreci hakkında 10 ilginç gerçek: Yaşamı, ölümü ve diğer ilgili bilgiler.

# 1 Klonlanan ilk memeli değildi.

Klonlama, genetik olarak aynı olan bağımsız bir organizmanın üretildiği bir süreçtir. Klonlama doğada bakteriler, böcekler gibi organizmalarda veya klon üretmek amacıyla aseksüel olarak üreyen organizmalarda yaygındır. Bir klon ebeveyni ile aynı DNA dizilimine sahiptir. Fareler, koyunlar ve inekler de dahil olmak üzere, koyun Dolly’den önce laboratuvarlarda birkaç klon üretilmiştir. Fakat hepsi embriyo DNA’sından klonlanmıştır.

Kurbağa, embriyonik hücrelerin hücresel transferi yoluyla klonlanan ilk hayvandı.

 

# 2 Koyun Dolly, yetişkin bir hücreden klonlanacak ilk memeliydi.

Koyun Dolly, embriyolardan alınan bir hücreden değil de yetişkin bir hücreden klonlanacak olan ilk memeliydi. Bu son derece önemli çünkü, sadece genlerinin ayrı bir alt kümesini ortaya çıkarmak üzere programlanan yetişkin hücre DNA’sının tamamen yeni bir organizma geliştirmek için kullanılabileceğini göstermiştir.

Koyun Dolly’nin yakından görünümü

 

#3 Dolly, somatik hücre nükleer transferi (SCNT) olarak bilinen bir teknik kullanılarak yaratıldı.

Bu teknik bir Oosit’in (yumurta hücresi) alınıp çekirdeğinin çıkarılmasıyla olur. Daha sonra, klonlanacak DNA’yı içeren bir somatik (vücut) hücrenin çekirdeği, çekirdeği çıkarılan yumurta hücresine yerleştirilir.

# 4 Dolly bir Finn-Dorset’ten kopyalanmıştı.

Dolly’nin klonlanması için kullanılan hücre donör olarak 6 yaşında Finn Dorset koyununun meme bezinden alınmıştır. Döllenmemiş yumurta ise bir İskoç Blackface koyunundan alınmıştır. 277 döllenmiş yumurtadan  29 erken embriyo geliştirildi. Embriyolar, 13 taşıyıcı anneye yerleştirildi. Yalnızca bir gebelik tamamen sürüp 5 Temmuz 1996’da Dolly’nin doğumuyla sonuçlandı.

 

Bir İskoç Blackface Koyunu

 

#5 Sir Ian Wilmut önderliğindeki bir ekip tarafından klonlandı.

Dolly, İskoçya’da, Edinburgh Üniversitesi’nin bünyesinde bir hayvan bilimleri araştırma enstitüsü olan Roslin Enstitüsü’nde klonlandı. Britanyalı embriyolog Ian Wilmut liderliğindeki bir araştırma grubu tarafından yaratıldı. Dolly’nin klonlanması için gereken maddi kaynak PPL Therapeutics ve Tarım Bakanlığı tarafından sağlanmıştır.

Sir Ian Wilmut Dolly ile birlikte

 

# 6 Koyun Dolly ismini Dolly Parton’dan aldı.

Dolly, ismini “I Will Always Love You”, “Jolene” ve “Coat of Many Colors” gibi tanınmış birçok şarkının bestecisi olan ünlü country şarkıcısı Dolly Parton’dan almıştır. Bunun arkasındaki neden ise Wilmut’un sözlerinde saklı:  “Dolly, bir meme bezi hücresinden türedi ve Dolly Parton’unkinden daha etkileyici bir beze çifti düşünemedik.”

Dolly Parton

 

# 7 Dolly “dünyanın en ünlü koyunu” olarak anılmaktadır.

Dolly, Temmuz 1996’da doğmasına rağmen, varlığı 22 Şubat 1997’de kamuoyuna duyuruldu. Bu, bir anda  medyanın oldukça dikkatini çeken bir dalgalanma yarattı. TIME and Science’da Dolly’i yılın atılımı olarak anlatan özel bir rapor yayınlandı. O zamandan beri Dolly yaygın olarak “dünyanın en ünlü koyunu” olarak adlandırılmaktadır.

 

# 8 Dolly, bir akciğer hastalığı geliştirdiği için uyutuldu.

Dolly, tüm hayatını Edinburgh, İskoçya’daki Roslin Enstitüsünde yaşadı. Bir Galler dağ koçuyla çiftleştirildi ve yetişkin bir hücreden elde edilen hayvan klonunun normal şekilde üreyebileceğini gösteren toplam altı kuzu üretti. Dolly, Jaagsiekte adı verilen Akciğer kanseri çeşidi ve ağır aritrit geliştirdiği için 14 Şubat 2003’te uyutuldu.

Dolly, doğal yollardan dünyaya gelmiş çocuğu Bonnie ile beraber

 

# 9 Erken ölümü, klonlama nedeniyle erken yaşlandığı iddialarına neden oldu.

Bir Finn Dorset’in ortalama  11-12 yıl arasında değişen bir ömrü olsa da Dolly sadece 6.5 yıl yaşadı. Bu durum bilim insanlarının Dolly’nin altı yaşındaki bir koyun çekirdeğinden üretilmesi nedeniyle erken yaşlandığını iddia etmesine neden oldu. Ancak Roslin’deki araştırmacılar aynı sürüdeki diğer koyunların da aynı akciğer hastalığından öldüğünü belirtti. Ayrıca söz konusu hastalık kapalı tutulan koyunlarda yaygın bir hastalıktı ve Dolly’nin güvenlik nedeniyle kapalı tutulması gerekiyordu. 2013’te fareler yoluyla, hücre çekirdeğinin geri dönüşümsüz olarak yaşlanmadığı gösterildi.

 

1898 yılından bir Pyrenean Ibex ilüstrasyonu

 

# 10 Soyu tükenmiş ve tükenmekte olan türleri klonlamaya uğraşılmakta.

 

Dolly’nin başarılı bir şekilde klonlanmasından sonra, domuzlar, geyik, atlar ve boğalar da dahil olmak üzere birçok başka büyük memeli hayvan klonlandı. İşin tekniğindeki  gelişmelerle birlikte hayvan klonlaması daha ucuz ve daha emniyetli bir hale geldi. 2009 yılında, Pyrenean ibex’in klonlandığı duyuruldu. Bu 2009 yılında soyu tükendiği açıklanan bir tür dağ keçisidir.

Her ne kadar klon doğumundan kısa süre sonra ölmüş olsa da, ilk defa soyu tükenmiş bir tür klonlanmıştır. Bu da klonlamanın, nesli yeni tükenmiş olan ve nesli tükenmekte olan türlerin dondurulmuş dokudan diriltilerek korunmasında yararlı olabileceğini göstermiştir.

 

Çevirmen: Işıl Kalan

Kaynak: https://learnodo-newtonic.com/dolly-the-sheep-facts