Limerick Sovyeti Başlıyor

6 Nisan 1919’da bir pazar günü Limerick gönüllüleri harekete geçti. Vazifeleri aralarından biri olan Robert J. Byrne’ı kurtarmaktı. Byrne, iş arkadaşlarını sendikasına örgütlediği için telgraf operatörlüğü mesleğini kaybetmiş önde gelen bir esnaf sendikacısı ve Esnaf Konseyi’nin bir üyesiydi.21 Ocak tarihinde Cumhuriyetçi görüşünden dolayı kendisine daha büyük haksızlıklar yapıldı. Bir İngiliz Ordu mahkemesi ona yetkisiz olarak askeri mühimmat ve tabanca taşıdığı için ağır işçilikle 12 aylık hapis cezasına çarptırdı. Limerick hapishanesinde ona sıradan bir mahkûm gibi davranıldı. Orada tutuklu olan Gönüllüler’in kıdemli subayı olarak, onlara siyasi mahkûm statüsü kazanmak amaçlı bir eylemde önderlik etti. Bu girişim Limerick Birleşik Esnaf ve İşçi Konseyi’ne bağlı 35 sendika tarafından desteklendi. 1 Şubat’ta Tıbbi Görevlinin ve Görevli Yargıçların etkisizliğine ve politik mahkûmlara edilen muameleye karşı bir protesto önergesi geçirildi. Bu önerge tutukluların politik statülerinin sağlama alınması adına yerel Milletvekilleri ve Meclis Üyeleri’ne çağrıda bulunuyordu.

Bunların hiçbiri sonuç vermedi. Politik mahkûmların gerçek statülerinin, diğer sıradan mahkûmların sahip olduğu ayrıcalıklardan yoksun halde olduğu keşfedildi. Sonunda hücrelerini harabeye çevirdiler ve tesisatı tahrip ettiler. Karşı hamle olarak, gardiyanlar onları dövdü, botlarını ve giysilerini aldı, liderlerini tek kişilik hücrelerde sabah akşam kelepçeli tuttular ve sadece ekmek ile su verdiler. Tutuklular da açlık grevine girdi. Byrne’ın sağlık durumu öyle bir hale geldi ki 12 Mart’ta polis görevlilerince Limerick Islahevi Hastanesi’ne (şu an St. Camillus Hastanesi) transfer edildi.

İşte 10 Nisan günü saat akşam 6’da, bu mekanda, gönüllü yoldaşları onu kurtarmaya çalıştılar. Ama başarısız oldular. Bir subay vurularak öldürüldü, bir diğeri ağır bir şekilde yaralandı ve Byrne kurtarma partisi tarafından götürüldü ama çatışmada ölümcül bir darbe aldı. Çok geçmeden ölü bedeni bulundu ve devlet kurumunda tutulması için Limerick Katedraline taşındı. Muhafızlar Kurulu onu ”kendinden emin bir vatansever” olarak andı.

Birleşik Krallık hükümeti, karşı bir harekete geçmeden, böyle bir açıklamayı kabul edemezdi. Limerick şehri İngiliz Ordusu’nun kontrolü altındaki bir ”özel askeri alan” olarak ilan edildi. Byrne’ın cenaze alayının rotası sabit süngülerle İngiliz birlikleri tarafından sıralandı. Askeri uçaklar tepelerinde uçarken alayın kendisi zırhlı araçlarla geçirildi. Byrne’ın iki kuzeni de polis memurlarını öldürmekten suçlanıp tutuklandı, ama alanın askeri denetimcileri olay ispatının yeterliliğinden şüpheye düştü. (Aslında her ikisi de daha sonra serbest bırakıldı.) Pek çok şekilde İrlanda’nın en isyankâr şehri olan bu yerde Cumhuriyetçilik bir şekilde bastırılmalıydı.

Böylelikle, 11 Nisan cuma günü Limerick ilçesi civarında geniş bir alanda gelecek salıdan itibaren sıkıyönetim olacağı ilan edildi. Askeri kontrol bölgesi ilan edilen alan GS&WR hattının batısında Ennis’den Limerick’e uzanan alanda, Monamuck, Park, Spittleland, Rhebogue ve Singland’taki şehir evlerinin bir kısmı ve Killalee şehir evleri ile Shannon Nehri’nin kuzeyindeki bir kısım dışında tüm şehri kapsıyordu. Çatışmanın gerçekleştiği Islahevi Hastanesi bu sınırın dışında kalıyordu. Bu alana girmek isteyen herhangi biri, yalnızca RIC’in onayladığı, İngiliz ordusu tarafından verilen fotoğraflar ve imzaların olduğu bir izin belgesiyle giriş yapabilirdi. Bildirilen alanın dışında işlerine gidip gelen işçiler için bir istisna yapılmadı. Bu durum, Birleşik Esnaf ve İşçi Konseyi’nin başkanı Sean Cronin tarafından başlamak üzere olan olayların belirleyici bir nedeni olarak ilan edildi.

12 Nisan cumartesi günü, Koyu Süt Şirketi’nin Landowne Fabrikasında çalışan, çoğu izin emrinden etkilenmiş işçiler buna karşı protesto düzenledi.

Ertesi gün Birleşik Esnaflar Odası & İşçi Konseyi, Mekanik Enstitüsü’nde konuyla ilgili özel bir toplantı düzenlerken bu işçilerin çoğunu temsil eden birlikler -İTGİS ve İrlandalı Birleşmiş Büro İşçileri Sendikası- en şiddetli olanlardı. İki oturumdan fazla süren münakaşadan sonra (karar sonucunda oluşacak yiyecek sıkıntısından bazıları korkmuştu) sıkıyönetim bitene kadar 14 Nisan Pazartesi sabah saat 5’ten itibaren şehir için Genel Grev çağrısı yapılmasına akşam saat 11.30’da karar verildi.

Bu kararın ilan edilmesi için yapılan toplantıda Cronin ayrıca demir yolu işçilerini de greve çağırma tehdidinde bulundu ve bunu derhal yapmasını engelleyen tek sebebin Londra’daki Yönetim’den izin alması için gereken 48 saatlik süre olduğunu belirtti. Aslında Londra’daki Yönetim’e eğer izin verirlerse 16 Nisan Çarşamba’dan itibaren grev yapacaklarını haber vermişlerdi.

Birleşik Esnaflar Odası & İşçi Konseyi kendisini Grev Komitesine dönüştürdü. Başkanı olan Cronin de yeni şekliyle başında kaldı. Komite hemen Cornmarket Row’da bir matbaa devraldı, grevi açıklayan pankartlar hazırladı ve Limerick’in dört bir yanına astı. Bu basım sonraki iki hafta boyunca izinler, duyurular, yemek fiyat listesi ve Grev Bülteni dâhil birçok yayının ilki oldu. Propaganda dışında, Komite gaz, elektrik ve su stoklarının devamlılığını sağlamak için çekirdek kadroyu detaylandırdı.

 

Yazar: D.R. O’Connor Lysaght

Çevirmen: Özgenur İpekçi, İlker Aydın, Saffet Yalçın, Umut Devrim Çelik

Kaynak: https://libcom.org/library/1919-story-limerick-soviet

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları