Marquis De Sade Kimdir? – Bölüm 1

Grinin Elli Tonu çağında dahi, 18. yüzyılın ahlaksızı hâlâ her zamanki gibi şaşırtıcıdır.

Fanatik erotik eserleri cinsel şiddet için kullanılan Sadizm terimine ilham veren Marquis de Sade’in modern torunu Count de Sade, Paris’in sağ kıyısında, sakin bir yerleşim sokağında güneşli ve çarpıcı şekilde dekore edilmiş bir dairede oturuyor. Güzelce‘’H. de Sade’’ olarak etiketlenmiş zile bastıktan sonra, omuzlarına uzanan gür, rampa saçlı, çiçekli mavi blazer ceket, kırmızı çizgili gömlek, sarı pantolon ve parlak turuncu mokasenden oluşan Fransız takımı giyen 66 yaşında babacan birisi olan Hugues tarafından bizzat, sıcak bir şekilde karşılandım. Kont’un zarif eşi Chantal, bana durmadan kek ve kahve ikram ederken Kont, Marquis’nin devrimden önce Bastille’de tutsakken karaladığı müstehcen kitabı Sodom’un 120 Günü de dahil atasının romanlarının kopyalarını sergilediği masanın yanındaki kar beyazı koltuğunda oturuyordu. Kont daha önce yerilen Sade ismi yüzünden hiçbir sorunla karşılaşmadığını söylüyor. “Au contraire (aksine -Ç.N.), insanlar Marquis de Sade’ın kurgusal bir karakter olmadığını öğrenmekten çok etkileniyorlar.’’

 Kötü tanınmış 18. Yüzyıl atası için Fransa’daki heves şu an öyle fazla ki Kont, lüks ürünlerin kendi markasını, Maison de Sade’ı, başlatmış. Hugues, etiketinde Marquis’nin imzası olan, ailesinin atalardan kalma Provence bölgesinden gelen Sade şaraplarıyla başladı. Ayrıca kokulu mumlar satıyor ve yakında tapenade (Provence yöresine özgü bir sos -Ç.N.) ve eti de satmayı planladığı ürünler listesine ekliyor. Hugues ‘’Bu çok doğal,’’ diye açıkladı. ‘’Marquis de Sade boğazına son derece düşkündü. Güzel şaraba, çikolataya, bıldırcına, hamur işine, Provence’in tüm lezzetlerine aşıktı.’’ Hugues, Victoria’s Secret ile Sade iç giyim için görüşmelere devam ettiğini söyledi. ‘’Daha yolun başındayız; ancak işaretler umut verici.’’

 Böylesi bir pazarlama birkaç yıl öncesinde bile hayal edilemezdi.1740’tan 1814’e kadar yaşamış ve akıl hastanesinde hayata veda eden, Donatien Alphonse François’nın, yani Marquis de Sade’ın dehşet veren eserleri Fransa’da 1957’e kadar yasaklanmıştı ve edebi eserlerinin etrafındaki şeytani atmosfer ancak biraz azaldı. Aslında, Hugues’ye göre, atasının varlığı Sade Ailesi’nin hafızasından silindi. Hatta Hugues’nin ebeveynleri, Gilbert Lely’nin yazarla ilgili belge edinmek için Paris’in doğusunda Champagne bölgesindeki Condé-en-Brie kalesinde onların kapılarına geldiği 1940’ların sonuna kadar Marquis’den haberdar olmamışlar. “5 nesildir, Marquis adı ailemizde bir tabudur,’’ Hugues hayretle belirtti. ‘’Sanki ona karşı bir omertà (gizli sessizlik anlaşması, özellikle mafyalarda görülür -Ç.N.) varmış gibi! Artık aile Marquis unvanını bile kullanmıyor.’’

 Lely’nin hikayesinden etkilenen Hugues’in heyecanlı ebeveynleri -o zamanlar yeni evliler, başıboş Condé kalesini keşfetmeye çıktılar ve az sonra çatı katında bir duvarın tuğlayla kapatıldığını keşfettiler. Tuğlaları yıkıp geçtiklerinde, önceden utanç içindeki aile üyeleri tarafından gizlenmiş belgelerle-Marquis de Sade’ın mektupları, araştırmaları, hatta parşömen parçasına aceleyle yazdığı alışveriş listeleri- dolu tozlu valizler yığınını buldular.

 “Mektuplar Sade’i, ne kadar düzgün bir adam olduğunu gösterdiler’’ dedi Hugues. ‘’Eşine, iki oğluna ve kızına ne kadar da dokunaklı aşk mektupları yazmış.’’

 O günden sonra, Sade ailesi kendilerini 1950’lerin Fransa’sındaki sansürün hafifletilmesi ile denk gelen bir savaşı başlatarak unutulan atalarının hatırasını haklı çıkarmaya adadılar. Sade’in eserleri isyankar ‘60’larda geniş ölçüde erişilebilir hale geldi ve bir zamanlar utanç getiren Marquis’ye, şu anda bazıları tarafından edebi dahi ve özgürlük şehidi olarak övgü gören çılgın asil ahlaksıza Fransa’nın en dekadan kültürel kahramanı olma fırsatı doğdu.

 Ailenin atalarını benimseyişi öyle duruma geldi ki, Hugues şuan 39 yaşındaki en büyük oğlu Donatien’e nesillerdir ilk kez onun adını verdi. “Marquis’yle gurur duyuyoruz,’’ dedi Hugues. “Ve neden duymayalım ki? Bugün, kendisi büyük bir filozof olarak görülüyor. Eserleri Fransa’daki en prestijli yayınevinde, Gallimard’da yayınlanıyor. Sorbonne’da onun adına konferanslar yapılıyor. Üniversite tezlerinin konusu oluyor ve baccalauréat’taki lise öğrencileri tarafından inceleniyor.

 Biz konuşurken, Hugues kitaplığından bir dizi özel yadigar -Marquis’in Kilise İbadeti kitabı, orijinal piyesler (kenarlarında notlarla) ve Petrarch’ın (14.Yüzyıl İtalyan şairin büyük aşkı, Laura, antik Sade kabilesinin bir üyesi olabilir.) açıklamalı kopyasını- ve Salvador Dali’nin yazarın romanlarından esinlenerek oluşturduğu son derece büyük ve nadir bir erotik çizimler yığınını aldı. Veda jesti olarak, adını, Marquis’nin en ünlü kadın kahramanlarından dünya turu sırasında tüyler ürpertici istismara maruz kalan Justine’den alan Sade kırmızı şarabından verdi. Sade’in romanı Justine: Erdemin Felaketleri,  insanın özünde kötü doğasını gösterme isteğinde Voltaire’in Candide’inin ötesine geçer.

‘’Bazı yazıları benim için bile çok aşırı,’’ diyor Hugues. ‘’Bu eserler tamamen hayal ürünü.’’

 Marquis de Sade’in eski değerine ulaşması  geçen ay neredeyse tamamlandı. Paris yazarın 2 Aralık 1814’de gerçekleşen ölümünün 200. yılını unutmadı. Sodom’un 120 Günü’nün gizli el yazması geçen nisan Fransa’ya tantanayla geri verildi. Musée d’Orsay’ın Sade’in görsel sanatlara etkisi (“Sade. Güneş’e Hücum.’’) hakkında bir sergisi var. Yazılarının yeni baskıları Gallimard’ın prestijli yayıncısı Pléiade tarafından çıkarılıyor; Fransa’nın son edebi kutsaması. Yeni biyografıler, Sade’in üzerine iki-yüzyıl blogları, Facebook sayfaları ve bültenler var. Fransızca konuşulan Cenevre’de Bodmer Vakfı, Sade’in mektuplarını nisanın sonuna kadar sergiliyor.(“Sade: Aşık bir Ateist’’) Emin olun, tüm yorumlar onay görmüş değil. Sahne ismini kullanan yazar, film yapımcısı ve aktris Ovidie ‘’Sade’in eserleri önemli ama tanrılaştırmasını kabul etmiyorum.’’, diyor. ‘’Kitapları onun korkunç davranışlarını, işlediği tüm cinsel suçları haklı çıkarmak üzere.’’

Yazar:  Tony Perrottet

Çevirmen: İrem Taşdemir, Alperen Narmanlı, Berfin Emekli

Kaynak: https://www.smithsonianmag.com/history/who-was-marquis-de-sade-180953980/?page=1

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları