Nobel’den Büyük Ödüller

Asıl ilgiyi Nobel Ödülü çekse de en az onun kadar kârlı başka biyomedikal ödüller de var.

Nobel haftasında basın tarafından yaratılan büyük heyecan sebebiyle, doğa bilimlerindeki büyük keşifleri tanımayı amaçlayan tek ödülün Nobel olmadığını gözden kaçırabilirsiniz. Aslında maddi yönü göz önünde bulundurulduğunda Nobel en büyük ödül dahi değil. Bu alanda bulunan diğer ağır siklet ödüller şu şekilde:

Kanada Gairdner Ödülü: 1957’de verilmeye başlayan 100.000$ değerindeki bu ödül, her yıl yedi biyomedikal veya küresel sağlık araştırmacısına veriliyor. Takma adı “yavru Nobel”dir; çünkü buradan ödül kazanan 87 kişi, Nobel’i de kazandı. Bu yılın Gairdner Ödülü sahipleri ise Biopharm Araştırma Laboratuvarları’ndan Akira Endo, Ottawa Üniversitesi’nden Antoine Hakim, Brezilya’nın Pelotas Federal Üniversitesi’nden Cesar Victora, San Francisco California Üniversitesi’nden David Julius, Teksas Çocuk Hastanesi’nden Huda Zoghbi, Toronto Üniversitesi’nden Lewis Kay ve GSK Aşıları’ndan Rino Rappuoli oldu.

Fresenius Araştırma Ödülü: Bu devasa ödül 2013’te verilmeye başlandı ve o zamandan beri sadece iki kere verildi (dört yılda bir). 4 milyon avro nakit olarak verilen bu ödülün 3,5 milyon avrosu ödülü kazananın çalışmasını desteklemek üzere, kalan 500.000 avrosu ise onun kişisel kullanımı için ayrılmıştır. Bu yılın kazananı optogenetik* ve doku saydamlaştırma alanlarındaki öncü çalışmaların geliştirilmesine yardımcı olan Stanford biyomühendisi Karl Deisseroth oldu.

Lasker Ödülleri: 1945’te verilmeye başlanan Lasker Ödülleri, biyomedikal alanında en prestijli ikinci ödül olarak sayılabilir. Sıklıkla Nobel kazananlarını tahmin etmeye çalışırken bakılan bir ödüldür; çünkü Lasker kazananların çoğu daha sonra Nobel de kazanabilmketedir. Dört kategorisi vardır: Albert Lasker Temel Tıp Araştırma Ödülü, Lasker~DeBakey Klinik Tıp Araştırma Ödülü, Lasker~Koshland Tıbbi Bilimler Özel Başarı Ödülü ve Lasker~Bloomberg Kamu Hizmeti Ödülü. Her kategoriden kazananlar 250.000$ değerindeki para ödülünü paylaşırlar.

Bu yıl temel araştırma ödülü “besinlerin harekete geçirdiği TOR proteinleri ve onların hücre gelişiminin metabolik kontrolündeki önemli rolü üzerine yaptığı keşifler sonucu” Basel’deki Biozentrum Üniversitesi’nden Michael Hall’a; Ulusal Kanser Enstitüsü’nden Douglas R. Lowy ve John T. Schiller ise klinik ödülünü, rahim ağzı ve başka kanser türlerine neden olan insan papilloma virüsü (HPV) için aşı geliştirilmesine vesile olan çalışmaları sonucu kazandılar. [Amerika’daki -Ç.N.] Planlı Ebeveynlik Derneği, kamu hizmeti ödülünü “temel sağlık hizmetleri ve üreme sağlığı” hizmetlerini sağlayarak kazandı; özel başarı ödülü ise verilmedi.

Doğa Bilimlerinde Atılım Ödülleri: 2013’te Silikon Vadisi milyarderleri tarafından verilmeye başlanan bu 3 milyon dolar değerindeki ödül, “yaşamsal sistemlerin anlaşılması ve insan hayatının uzatılmasına yönelik dönüştürücü ilerlemeleri” onurlandırıyor. 2016 yılının ödül kazananları Harvard Tıp Fakültesi’nden Stephen Elledge, California Üniversitesi Santa Cruz’dan Harry Noller, Stanford Üniversitesi’nden Roeland Nusse, Tokyo Teknoloji Enstitüsü’nden Yoshinori Ohsumi ve Baylor Tıp Okulu’nden Huda Zoghbi oldu.

MacArthur Bursları: Bu beş yılda bir verilen 625 bin dolar değerindeki burslar daha çok beşeri bilimler alanında çalışan insanlara veriliyor olarak bilinse de “MacArthur dahileri” bilim insanları da olabiliyor. Bunlar arasında en son verilen bursa sahip 23 kişilik topluluğun üyeleri arasında mikrobiyolog Dianne Newman, jeobiyolog Victoria Orphan, fiziki biyolog Manu Prakash, biyomühendis Rebecca Richards-Kortum, bilgisayar bilimcisi Bill Thies ve sentetik kimyager Jin-Quan Yu bulunmakta.

Tang Ödülü: Biyoeczacılık, 2012 yılında Tayvanlı milyarder Samuel Yin tarafından başlatılan bu ödül tarafından tanınan dört alandan biri. 50 milyon Tayvan doları (1.7 milyon Amerikan doları) değerindeki bu ödüller, iki yılda bir verilmekte. Biyoeczacılık alanının 2016 yılındaki kazananları ise CRISPR-Cas9 gen değiştirme tekniğini geliştirmeleri sayesinde Max Planck Enfeksiyon Biyolojisi Enstitüsü’nden Emmanuelle Charpentier, California Üniversitesi, Berkeley’den Jennifer Doudna ve MIT’den Feng Zhang oldu.

*optogenetik: ışık yardımıyla ve genetik biliminden faydalanarak beyin hücrelerine yönelik araştırmalar yapan bilim dalıdır -Ç.N.

Yazar: Shawna Williams

Çevirmen: Oben Karasaka

Kaynak: https://www.the-scientist.com/?articles.view/articleNo/50573/title/Prizes-Bigger-than-the-Nobel/

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları