Onun Karanlık Materyalleri: Philip Pullman’ın dünyasının ebedi ve korku verici çekiciliği

La Belle Sauvage, yarın, Pullman’ın orijinal üçlemesi bittikten 17 yıl sonra, okuyucularını Lyra’nın evrenine geri getirecektir. Ancak ”Onun Karanlık Materyalleri” köklü ve gerçek bir modern klasik olarak kalacaktır.

Çocuk yazarları her zaman okullarda konuşma yapmaya davet edilir ve ben her ziyarette şu soruyu sorarım: “Eğer ruhunuz hayvan halinde olsaydı, ne olurdu?” Eksiksiz herkesin eli havaya kalkar.

Daemonlar hayal gücünü birkaç başka kavramın yaptığı gibi ele geçirir. Philip Pullman’ın “Northern Lights (Kuzey Işıkları)”ı 10 yaşındaki bir öğrenci olarak okuduğumda benim için, insanların ayrı bir hayvanda yaşayan önemli bir paya sahip olmaları çok mantıklıydı: aynı bütünün iki yarısı. Birçok çocuk gibi, kendi cinimi isterdim, ancak Hogwarts mektubum için özlem duyduğum şekilde değil. Daemonlar büyülü saptırmalar değil, aksine gerçekliğinize daha da derinlemesine uzanan bir yoldu. Kaçış yerine anlayış teklif ettiler.

Lyra ve Pantalaimon’ın üçlemenin açılış romanında bulunan gardırobundaki ilk fısıltılı sohbetinden ötürü Pullman, bir dünya kurmak için hiç vakit harcamaz. Karakterler ve okuyucular, açıklama ya da özür olmaksızın eylemin içine dalarlar. Yalnızca dalmış haldelerdir. Bana göre bu, Karanlık Materyaller kitabının kalıcı cazibesinin önemli bir parçası. Pullman’ın dünyaları yaratma şekli hiçbir nitelendirmeye ihtiyaç duymaz, çünkü asla onları tanıyamayacağımız kadar yabancı değildirler. Birdenbire tanıdık ve tuhaf davranırlar, aşırı derecede korkutucu.

Northern Lights (Kuzey Işıkları)’ı okumak, daha önce hiç yaşamadığım bir şekilde, hatta benim diğer büyük çocukluk aşkım Harry Potter’la bile yaşamadığım bir şekilde, bana dünyayı açtı. Lyra’nın Oxford’unu ilk kez gezdiğimde böyle bir yerin tamamen mümkün olduğunu hissettim ve bazı açılardan hâlâ öyle düşünüyorum. Serefina Pekkala’nın cini Kaisa kanatlarını uzattığında ve Lyra’ya sayısız başka alemlere değdiğini söylediğinde, bu “çok dünyalı” kuantum teorisidir. Bu, benim için, kitapların gerçek, sessiz büyüsünün yattığı yer. Dünyaları özel değildir ve kapalı kapılar ardına uzanmaktadır; basitçe başka yerdeler.

Karanlık Materyaller, gençler için birçok açıdan radikal bir okumadır çünkü çocukların nasıl olduğu hakkında birçok açıdan gerçeğe uygundur. Balthamos ve Baruch melekler, gay aşkı hakkındaki en eski okumalarım arasındaydı. Pullman, kitaplarında kadınlara da büyük bir hizmet sunar: kadınlar akademisyen, kusurlu anne, kahraman, cinsel varlıklardır; kısaca insan olmalarına izin verilir.

Yetişkinlerin sıkça unuttuğu şey, çocukluğumuzun çoğunu büyümek isteyerek geçirdiğimizdir. Fakat Pullman bunu birçok klasik nostaljik edebiyatın yapmadığı şekilde anlıyor. Çocukluk masumiyeti, yetişkinlerin zihninde var olan bir kavramdır: gerçekte, oyun alanı, yönetim kurulu salonundan daha acımasızdır. Ve kaybetme, sevgi ve dostluk, onları ilk tecrübe edişinizde en korkunç ve güçlü halindedir. Dahası, Pullman bu masumiyet kaybını kutluyor. O, örtüyü kaldırmayı, bilgiyi içine çekmeyi, sorgulama isteğini ve bakışını genişletmeyi yaşamsal ve gerekli görüyor, ve bundan kaçınılmamalı.

Masalın kalbindeki gizemli konu ve Will ve Lyra’nın arayışının amacı, toz, bilinçtir. Daha doğrusu bilincin bir atomdan diğerine aktarılmasıdır. Karanlık Materyalleri’nde Pullman, en kötü kaderin ölüm olmadığını, kararsızlık olduğunu söyler. Rakibi, meydan okumayı ve soruşturmayı ortadan kaldırmak isteyen diktatörlük yanlısı bir tarikat olan Magisterium’dur, melekler yöneticilerdir. Pullman’ın kitabı, bana göre, örgütlü dine eşlik eden zulüm, sansür ve bürokrasiye karşı olduğu kadar Tanrı karşıtı olarak okunmamaktadır.

Karanlık Materyalleri birçok insana göre birçok şeydir: bir çocuğun cini kadar hızlı bir şekilde kılığını değiştirir, fantezi arayışından siyasi gerilim filmine, cinayet gizeminden aşk hikayesine kadar sorunsuz ilerlemektedir. İlk okuduğumda, hepsi maceraydı, cadıların girdabı ve zırhlı ayılar ve havanın bile kumaşını kesebilecek bıçaklar vardı. Ancak neredeyse yirmi yıldan fazla, seriyi yaklaşık on kez tekrar tekrar okuduğumda, tüm o korkunç, dünyayı tahrip edici gücünün içinde büyümekle alakalı hale geldi.

Bu nedenle perşembe günü – ‘The Book of Dust’ın yayınından çok memnunum. Sevgili Lyra’mızı sadece bir bebek olarak değil, aynı zamanda bir yetişkin olarak göreceğiz. Büyümekten asla vazgeçmedik ve Pullman’ın bizim için en gözde isteği, öğrenmeyi de asla bırakmamamızdır. Karanlık Materyalleri yaklaşık 17 yıldır bana hâlâ bir şeyler öğretiyor. Pullman’a göre: “Sen yapmayacaksın (Thou shalt not)” kafaya ulaşabilir, ancak kalbe ulaşmak için “Bir zamanlar (Once upon a time)” gerekiyor.”

 

Yazar: Kiran Millwood Hargrave

Çevirmen: Ceren Yılmaz

Kaynak: https://www.theguardian.com/books/booksblog/2017/oct/18/his-dark-materials-the-enduring-terrifying-appeal-of-philip-pullmans-world?CMP=fb_a-culture_b-gdnculture

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları