“Rick and Morty” Hayranlarının Düşündüğü Kadar Zekice Mi?

Bir bilim insanına, bir filozofa ve bir senariste sorduk.

Rick and Morty, her kesimden insanın beğenisini kazanan çok eğlenceli bir dizi. Ne yazık ki hayran kitlesinin Venn şemasının *Gamergate’ın azledicileri kısmına düşen sözde entelektüellerden, **vape expo katılımcılarından ve tren seyahatlerinde Nietzsche okuyan insanlardan oluşan azınlık kısmı; geriye kalan hayran kitlesinin ismini karalamak için elinden geleni yapıyor.

Reddit, Facebook, Twitter gibi mecraların tartışma konularına girerseniz, bunlara inananları bulacaksınız: a) Bazı bilimsel ve felsefi temalar içeren bir diziyi izliyor olmak onları (Rick and Morty izleyicilerini) ortalama bir televizyon izleyicilerinden daha zeki yapar. b) İleri derece fanlar: Her bölümde yapılan bilimsel ve felsefi referansların nüanslarını kendileri gibi  iyice anlayamayacaklarına inandıkları için, Rick and Morty taraftarlarının çoğunluğunun diziyi kendileri kadar iyi değerlendiremeyeceklerini düşünen insanlar.

Bu fanların gerçekten düşündükleri kadar akıllı olup olmadıklarını veya diziden keyif almak adına bilim ve felsefe konularında iyi bir kavrayışa ihtiyaç duyup duymadığımızı öğrenmek için ilgili alanlarda uzman olan bazı izleyicilerle konuştum.

Dr. Pragya Agarwal, boyutsal konularla ilgili bilim insanı

Rick and Morty hakkında ne düşünüyorsunuz?

Dr. Pragya Agerwal: Dizinin hitap ettiği seyircilerden olmadığım için sanırım çok büyük bir fanı değilim ve diziyi taparcasına takip etmedim. Ama dizi çok eğlenceli. Bir sürü insana nasıl çekici geldiğini görebiliyorum.

Bir bilim insanı olarak, diziyi “anlayabilmemiz” için insanların ileri derecede bilimsel bilgiye ihtiyaç duyduklarını düşünüyor musunuz?

Hayır, kimsenin ileri düzey bir bilimsel bilgiye ihtiyaç duyduklarını düşünmüyorum. Dizinin birçok katmanı var ve bu yüzden bilimle ilgilenmeyen insanlar için de eğlenceli olacak şekilde tasarlanmış ve herkesin aşina olduğu daha standart bilimkurgu referansları kullanılıyor. Başka bir açıdan bakacak olursak, bir bilim insanı şakalara daha geniş bir bağlamda bakarak -ki çoğu fikir aşırıya kaçılmış ya da tamamen uydurma olsa bile- içindeki mizahı ve bilimsel referansları takdir edebilir.

O halde, dizideki bilim referanslarından herhangi birini anlamak için dahi olmama gerek yok mu?

Hayır. Bu dizinin olayı erişilebilir olmak. Dizideki bilimsel fikirlerin birçoğu doğru değil ve dolayısıyla gerçekten bilimsel dayanaklı olmuyor.

Peki eğer bilimle daha yakından ilgilenseydim, diziden daha mı fazla keyif alabilirdim yoksa bilimle ilgilenip ilgilenmediğimiz gerçekten bir fark yaratmaz mı?

Yani, dizide solucan delikleri, Schrödinger’in teorisi gibi bazı bilimsel konulara özel referanslar ve gerçek teorilere aşırıya kaçılmış bir şekilde dayandırılmış şakalar var ve bundan dolayı biraz alakası var diyebiliriz. Bununla birlikte şakalar kendi başlarına komikler, bu nedenle şakalar herkesin- hatta şakaların arkasındaki teorileri bilmeyenlerin bile- hoşuna gidebilir.

Peg O’Connor, Filozof

Rick and Morty dizisi hakkındaki genel düşünceleriniz neler?

Peg O’Connor: Rick and Morty dizisi hakkında karışık duygular hissediyorum. Bir yandan, dizinin merkezinde ve önünde felsefe ve fizik hakkındaki soruları görmeye bayılıyorum. Eğer dizideki sorular insanların ellerinden tutan sorulardansa -mesela, “Bu dünyada herhangi bir anlam ve değer var mı?” veya “Bizim dünyamız, çok sayıda bulunan dünyalardan sadece biri mi?”- bu harika.

Ama bir kadın ve bir filozof olarak, fiziği ve felsefeyi, erkek egemenliğinin en güçlü olarak hüküm sürdüğü ve kadın düşmanlığı konusunda uzun bir geçmişi olan bilim dalları haline getiren erkek davranışını görmekteyim. Bu durumu bir izleyici olarak görmezden gelmek çok zor. Rick’in gerçekten kötü ve sorumsuz davranışları normal görülmekte; bir erkek olarak, bu davranışları yanına kar kalmakta, ancak bir kadın olsaydı rezil edilirdi.

Peki bu nedenle mi dizinin bilim ve felsefe topluluklarında bu kadar popüler olduğunu düşünüyorsunuz?

Bu kadar popüler olmasında, illa ki animasyon formatlı olmasıyla bir ilgisi vardır. The Simpsonslar da formatı sebebiyle her türlü toplumsal, ahlaki ve ekonomik eleştiriyi kaldırabiliyor. The Simpsons’ta radikal bir eleştiri var, Rick and Morty’nin izlediğim hiçbir bölümünde radikal bir eleştiri yok.

Fakat bilim ve felsefeyle ilgilenen genç erkeklerin onlar için olan bir dizileri oluyor. Erkekler ve oğlanlar bilginin peşine düşüyorlar, düşmanlarla -hatta kendilerinin diğer versiyonlarına karşı- savaşıp günü kurtarıyor ve kahraman oluyorlar. Yani erkekler bu diziyi çok seviyor. Bu sorulara ilgi duyan genç kadınların da bunu bu kadar çok sevip sevmediklerini ya da cinsiyetlerini geride bırakmaları gerektiği için kendilerini hikâyeye uyarlarken çok zaman harcayıp harcamadıklarını merak ediyorum.

Bu diziyi genel olarak sadece zeki insanların mı anlayabileceğini düşünüyorsun?

Bunu rahatça söyleyemiyorum, çünkü özellikle felsefe ve felsefeciler elitist olmakla ve felsefeyi gündelik hayatın sorunlarından uzaklaştıracak ve insanlara yabancılaştıracak kadar soyutlaştırmalarıyla haklı bir üne sahiptir. Bu gerçekten çok kötü çünkü aslen, Plato ve Sokrates, antik Yunanlılar tarafından uygulanan felsefe iyi bir hayat yaşamayı amaçlayan bir etkinlikti. Bu, Rick and Morty’nin kullandığı bir felsefe anlayışı değil, bu yüzden ahlaki felsefeyi biraz daha benimsemelerini isterdim. Böylece, belki de dizi boyunca devam eden erkek egemenliğine ve kadın düşmanlığına dokunmanın bir yolu olabilir.

Jack Warner, Senaryo Editörü/Yazar

Rick and Morty hakkındaki düşüncelerin neler?

Jack Warner: Dan Harmon’ın(iki dizinin de ortak yapımcısı) büyük ilgi odağı olan dizisi Community’nin de büyük bir hayranıydım, Rick and Morty  gibi, esas olarak Tumbler’ın çıkmazlarında yaşayan, kendi teorilerini ve gözlemlerini paylaştıkları ve diziyi daha iyi anladıkları için kendileriyle gurur duyan büyük bir hayran kitlesi vardı. Sonra Dan Harmon diziyi o küçük kalabalık için yapmaya başladı ve isteyebilecekleri her şeyi onlara sağladı… bu da dizinin çok fazla ***sulanmasına sebep oldu.

David Mitchell bir tiyatroda sahne arkasında çalışmayı anlatıyor; bir aktörün, büyük bir izleyici tepkisine yol açan çok doğal bir mimik hareketi yapmasını izlemiş, böylece oyuncu her oyununda bu hareketi yapmaya devam etmiş ve oyun bitimine kadar o kadar abartılı bir şekilde yapmış ki artık eğlenceli değilmiş. Bence Rick and Morty’e de böyle oluyor.

Bu dizinin ileri seviye bir senaryo yazarlığı bilgisi gerektirdiğini düşünüyor musun?

Hayır. Sanırım bu dizi, bilimkurgu sinema referanslarının anlaşılmasında yardımcı oluyor, ancak dizideki mizahların çoğu günlük yaşamdan alınıyor. Mizahın büyük bir kısmı, günlük şeyleri tanımaktan ve onları deli bir bilim kurgu ortamına yansıtabilmekten gelmiştir diyebilirim. En çok gülünen kısımlardan bazıları, senaryosuz bir şekilde Justin Roiland’a karakteri için riff**** yapmaya izin verdikleri zaman gelişmiştir. Bu durumu seven gerçekten moron insanları tanıyorum ve bu durumu seven gerçekten zeki insanları da tanıyorum. İyi bir televizyon dizisinin işareti pek çok farklı insana hitap edebilmesidir- pek çok aynı insana değil. Fakat bilimkurgu, akıllı insanların kendilerine ait olduğunu düşündükleri bir tür olduğunu düşünüyorum. Aynı argümanların Futurama dizisi yayınlandığı zamanlarda da söylendiğini hatırlıyorum.

İnsanların neden televizyon dizileri hakkında bu kadar savunmacı olmaya başladıklarını düşünüyorsun?

Bence televizyon en kişisel ortam; tüketimi kolaydır, yatağınızda izleyebilir ve sizi etkilemesine izin verirsiniz ve eğer tek başınıza izliyorsanız, size özel küçük bir ziyafet verilmiş gibi hissettirir. Bu yüzden konu televizyona geldiğinde insanlar birbirlerine tutkuyla bağlanırlar. Tüketimi kolaydır ve büyük bir etkiye sahiptir, bu yüzden eğer bunu biriyle paylaşabiliyorsanız anında bir bağ kurulur. Bilimkurgu ve yetişkin odaklı çizgi filmlerin her ikisinde de daha belli bir kitleye hitap eder ve internet, hayranların eskisinden çok daha verimli bir şekilde birbirlerini bulmalarını sağlar ve eğer ana akımın dışındaysanız, her bağlantınızdan zevk alırsınız. Yaşlı insanların Brexit konusunda nasıl Twitter’dan bağlandıklarına bakın -onlarca yıl önce barlarda gezen insanlardı, ama şimdi birbirlerini bulmanın bir yolunu buldular. Fan topluluklarında da aynı şey geçerli: Huzur bozucu zevklermiş gibi görünen şeylerin onaylanması güzel bir şey.

Çevirmenin Notu:

1-* gamergate skandalı: Oyun yapımcısı bir kadının oyununa yüksek puan vermesi için bir oyun eleştirmeniyle yatması üzerine patlak veren skandaldır. Ayrıca bu skandal ile birlikte video oyunu kültüründe cinsiyetçilik ve kültürün ilerlemesi konularında endişe duyuldu.

2-** vape expo: İnsanların toplanıp elektronik sigara içmeyi kutladığı fuarlar.

3-*** sulanmak: Sulanmış bir fikir ya da görüş, başlangıçta olduğundan daha az aşırıya kaçar, genellikle insanların onu kabul etme ihtimali daha yüksektir.

4-**** riff: “Riff” dediğimiz şey, daha kısa ve arka arkaya tekrar eden bir ritm motifidir.

Yazar: Tom Usher

Çevirmen: Ekin Dutar

Kaynak: https://www.vice.com/en_us/article/59dba8/is-rick-and-morty-as-smart-as-its-fans-think-it-is

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları