Şiddet İçerikli Medya ve Çocuklarda Saldırgan Davranış

Televizyonlarda, filmlerde veya video oyunlarında şiddet olaylarını izlemek saldırganlığa teşvik eder mi?

Amerika’daki son seri cinayet ve silahlı şiddet olaylarının nedeniyle daima sorulan sorulardan bir tanesi de medyanın şiddeti ve saldırgan davranışı teşvik edip etmediği.

Saldırgan içerik televizyonlarda, filmlerde, internette ve çocukların oynadığı bazı popüler video oyunlarında yaygın olduğundan, özellikle ebeveynlerin bunun üzerinde düşünmesi önemli.

Bu konu medyada sıkça tartışmalı olarak önümüze koyulsa da, şiddet içerikli medyaya maruz kalmanın çocukları daha agresifleştirdiği yönünde elimizde oldukça sağlam kanıtlar var. Ve biz bunun yıllardır farkındayız. Bu konuyla ilgili en meşhur çalışmalardan biri 1960’larda yayınlanmış. Söz konusu çalışmada araştırmacılar anaokulu öğrencilerine şişme bir bebekle oynayan bir yetişkinin videosunu izlettiler. Çocuklar videoda yetişkini bebeğin üzerine otururken, burnunu yumruklarken, kafasını tokmaklarken ve bebeği aralıksız olarak tekmelerken izledi. Videoyu izledikten sonra çocuklar aynı bebek ve diğer birçok oyuncakla beraber oyun odasına getirildi. Tahmin edildiği üzere şiddet içeren videoyu izleyen çocuklar gördüklerini taklit ettiler; bebeği bir tokmakla dövdüler, ona yumruklar ve tekmeler attılar. En şaşırtıcı olanıysa; çocuklar bebeği dövmek için yeni ve yaratıcı yollar keşfettiler ve odadaki diğer oyuncaklarla daha hırçın bir şekilde oynadılar. Yani, çocuklar gördükleri saldırgan davranışları sadece taklit etmedi, saldırgan davranışlara şahit olmak bu çocukların genel olarak daha agresif oynamasına sebep oldu (Bandura, Ross, & Ross, 1963).

Çok daha  yakın zamanlı bir araştırma, işin içine silahlar girdiğinde bu etkilerin özellikle problemli hale geleceğini ileri sürüyor. Ohio Devlet Üniversitesi araştırma görevlileri laboratuvara 8 ila 12 yaş arası çocuk çiftleri getirdi ve onlara genel izleyici kitlesine uygun popüler bir filmin 20 dakikalık versiyonunu izletti -Roket Adam (1991) veya Büyük Hazine (2004)-. Düzenlenmiş filmde çocuklar ya silah kullanan karakterleri içeren gerçek film görüntülerini ya da silahların çıkartılmış olduğu versiyonu izlediler. Daha sonra Legolar, oyuncak tabancalar ve masa oyunları dahil çeşitli oyuncakları içinde bulunduran büyük bir odaya alındılar. Beklendiği üzere, önceki araştırmayla tutarlı olarak, silahlı filmi izlemiş olan çocuklar; silahların çıkarıldığı filmi izlemiş olan çocuklara göre çok daha agresif oynadı.

Ama burada bitmemişti; çalışmada küçük bir şaşırtmaca vardı. Oyun odasında, çekmecelerinden birinde 0.38 kalibrelik tabanca olan bir dolap bulunuyordu. Tabanca dolu değildi ve ateşlenememesi için üzerinde değişiklikler yapılmıştı. Ayrıca tetiğin kaç kez ateşlenecek güçte çekildiğini sayabilmesi için de değişiklikler yapılmıştı. Çocuklara odada bir silah olduğundan bahsedilmemişti; araştırmacılar sadece çocukların silahı kendi başlarına bulup bulamayacağını ve bulurlarsa onunla ne yapacaklarını merak ediyordu.

Çocukların %83’e yakını silahı buldu ve çoğu onunla oynadı. Bulanların %27’si hemen araştırmacıya verdi ve araştırmacı silahı odadan çıkardı. Bulanların kalan %58’inden %42’si ise silahla çeşitli şekillerde oynadı. Önemli olarak, silahsız filmi izleyen çocuklardan neredeyse hiçbiri tetiğe basmadı. Silahlı videoyu izleyen çocuklar gerçek silahın tetiğine basmaya daha eğilimliydi; ortalama 2 veya 3 kez bastılar ve silahsız videoyu izleyen çocuklara kıyasla tabancayı ellerinde tutarak 4-5 kat daha fazla zaman geçirdiler. Daha korkuncuysa; bazı çocuklar tetiğe birkaç kereden daha fazla bastılar, hatta oldukça fazla bastılar. Bazıları 20 kereden daha fazla bastı; bir çocuk pencereden dışarıyı, sokaktan geçen insanları nişan aldı, bir diğer çocuk ise silahını başka bir çocuğun şakağına dayayıp tetiğe bastı (Dillon, & Bushman, 2017).

Bu araştırma şiddet içerikli medyanın çocuklarda saldırgan davranışa yol açabileceğini ve bu davranışların eğer işin içinde silah varsa akıl almaz derecede problemli olabileceğini belirtiyor. Doğrusunu söylemek gerekirse çocuklar silahlara çok meraklı ama gerçeğinin ve oyuncağının arasındaki farkı anlamakta sıkıntı çekiyorlar (Benjamin, Kepes, & Bushman, 2017). Aslında saldırganlığa yol açması için silahların medyada ön plana çıkarılmasına gerek olmadığını, silahın sadece varlığının bile saldırgan davranışa neden olmak için yeterli olduğunu ileri süren araştırmalar mevcut. Mesela, masada duran bir tabanca insanların daha saldırgan davranmasına sebep olur (Berkowitz & LePage, 1967) ve son çalışmalar araçlarda silah bulundurmanın insanları (silah sahibi olmayanları bile) daha agresif sürücüler haline getirdiğini ortaya çıkardı (Bushman, Kerwin, Whitlock, & Weisenberge, 2017). Silah gerçek ya da oyuncak olsun fark etmez, bu etkiler çocuklarda bile bulunuyor, (Benjamin Kepes, &Bushman, 2017).

Yani şiddet içerikli medyayı izlemek çocuklarda saldırganlığa mı yol açabilir mi? Bu araştırmaya dayanan cevap çok açık bir şekilde evet. Ve çalışmalarda çocukların izlediğinden bahsettiğim videoların gayet hafif olduğunu belirtmekte yarar var; ya birinin oyuncak bir bebekle kabaca oynadığı amatör bir videoyu ya da genel izleyici kitlesine uygun bir filmin 20 dakikalık klibini izlediler. Bu videolardaki şiddet, diğer saldırganlıkla ilişkilendirilen uzun metrajlı filmlerdeki ve video oyunlarındaki şiddetin yanında sönük kalıyor (Anderson & Bushman, 2001). Buradaki net çıkarım, eğer çocuklarınızın agresif ve vahşiyane olmasını istemiyorsanız şiddet içerikli medyadan ve hatta kendi başlarına saldırgan davranışa özendirebilen oyuncak tabancalardan onları uzak tutmanız. Bu, kendinizi saldırgan bir çocukla bulmayacağınız anlamına gelmiyor -şunun şurasında bazı çocuklar diğerlerine göre doğuştan daha saldırgandırlar- yine de bu kesinlikle iyi bir başlangıç.

 

Yazar: Vanessa LoBue

Çevirmen: Melike Uzunoğlu

Kaynak: https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-baby-scientist/201801/violent-media-and-aggressive-behavior-in-children

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları