Tiyatroda Kim Çalışır?

Bir tiyatro eserinin ortaya çıkmasında çok emek sarf edilir. Aktörler sahneye ayağını bile basmadan önce gereken tüm görevleri tamamlamak, farklı pek çok uzman ekibin çalışmasını gerektirir.

Tiyatroda çalışan insanların sayısı ve çeşitliliği, tiyatronun büyüklüğüne ve türüne bağlıdır. Ama tiyatronun veya gösterimin ölçeği ne olursa olsun, oraya ulaşmak her zaman bir ekip çalışması ister.

Günümüzde, tiyatrolar genellikle iki türe ayrılır: Üreten tiyatrolar ve sunum yapan tiyatrolar, fakat bazıları ikisini de yapar.

Üreten tiyatroların mevcut veya yeni eserlerden yeni yapımlar geliştiren yaratıcı takımları vardır. Bu; set tasarımcılarının, kostüm, aydınlatma ve görsel-işitsel medya gibi sahne malzemelerinin yanı sıra yönetmenleri, müzikal yönetmenleri ve koreografları içerir. Bu kişiler serbest çalışan veya mekanın sürekli çalışanı olabilirler. Gerektiğinde ek olarak uzmanlar da getirilebilir. Genellikle bu tiyatroların, prodüksiyon için seçilen tasarım ögelerini yapmak ya da sahneye döşemek için zanaat departmanları da bulunur. Bazı gösteri mekanları, uzun dönemli anlaştığı bir mekan kumpanyasına sahip olma geleneğini sürdürse de, oyuncular genellikle belirli bir yapım için işe alınır.

Zaman zaman “alıcı ev” olarak adlandırılan sunum tiyatroları, prodüksiyonları başka yerde geliştirilen ve birkaç mekanda tura çıkan ziyaretçi kumpanyalara da ev sahipliği yapar.

 

İşletme Görevleri

Genel Başkan

Genel başkan tiyatroyu idare eder, herkesin gösterileri sahnelemeye odaklandığından emin olur, seyirciyi kendine çeker, onları gözetir ve tiyatroyu finansal ve sanatsal bir başarı haline getirir. Tiyatro programlarının planlamasını denetler ve tiyatronun geliri, personel ve binanın kendisi için tüm sorumluluğu üstlenirler. Tiyatronun sahiplerine veya vakıf yöneticilerine rapor verirler.

Pazarlama Müdürü

Pazarlama müdürünün görevi bilet tanıtımı yapmak ve onları satmaktır. Bunu yapmak için, tiyatro tanıtımlarının ve el ilanları, posterler, basın ilanları, broşürler, haber bültenleri, internet siteleri ve sosyal medyayı kapsayan reklamcılık materyallerinin tüm halini yönetir. Bu materyallerin içeriğini, tasarımını, yapımını ve dağıtımını denetlerler. Bazen, daha küçük tiyatrolarda, bu görev basın ve halk ilişkilerini kapsar.

Kalkınma Müdürü

Tiyatronun tüm geliri bilet satışlarından gelmez. Pek çoğu yardımlara, bağışlara, sponsorluk ve üyelik programlarına bağlıdır. Gelişim müdürü, para toplama stratejileri üretir, bağış başvurusu yazar, sponsorluk ve ticari ortaklık peşinde koşar. İnsanları daha sık tiyatroya gitmeye teşvik eden üyelik tasarıları ve girişimler düzenleyip, onları devam ettirirler . Kalıcı bir kalkınma müdürü işe alamayan daha küçük tiyatrolar, geçici olarak bağış toplayan birini görevlendirebilir.

Finans ve İç Yönetim Görevlileri

Finans ve iç yönetim görevlileri, tiyatronun mali durumunun ve işletme faizinin düzgün yönetilmesini sağlama alır. Bir işletme olarak tiyatro, giderlerini kapatmak için yeterli miktarda geliri kendine çekmek zorundadır. Bir tiyatro işletmek, pek çok risk olduğu için dikkatli bir finansal yönetim gerektirir. Bilet satışlarından gelen gelirler, prodüksiyon masrafı ve tiyatronun genel masrafları üzerine  kesin olarak varsayımlar yapabilmek ve tahminler yürütebilmek çok önemlidir. Bir tiyatro aynı zamanda sahipleri veya vakıf yöneticileri için kar-zarar hesabı hazırlamalıdır.

Eğitim ve Sosyal Yardım Görevlileri

Eğitim ve sosyal yardım görevlileri, okullar, topluluklar ve tiyatro personeli arasında bir arayüzdür. Çeşitli eğitim programları sunmanın yanı sıra, tiyatronun çalışmalarını sıklıkla önceden belirlenmiş gruplara açıklamaktadırlar. Bazı eğitim bölümleri; genç insanlar için yatırım ve iş deneyimi fırsatları sunmakla birlikte, gençler ve okul grupları için prodüksiyonlar düzenler.

 

Halka Açık Alan Görevlileri

Salon Müdürü ve Nöbetçi Müdür

Bu yöneticiler; gösteri öncesi, gösteri sırasında ve gösteri sonrasında izleyicilerin ve halka açık alan personelinin güvenliğinden sorumludur. Seyircilerin gelişini takip eder ve yardıma ihtiyacı olanların destek almalarını sağlarlar. Barların, bilet gişelerinin ve ticari satışın yönetimiyle alakalı bazı icrai ve mali sorumlulukları vardır. Aynı zamanda, seyirciler yerlerine geçtiğinde ve oyunun başlayabileceği sırada onlara “onay” vererek sahne arkası ekibiyle birlikte çalışırlar.

Gişe Personeli

Gişe personeli izleyiciler için genellikle danışılacak ilk kişilerdir. Yakın zamandaki gösteriler için bilgi verirler ve bilet satarlar. Bunu ya mekandaki gişeden, telefonla ya da internet üzerinden yaparlar. Bazı büyük tiyatrolar harici bir ajans aracılığıyla da biletlerini satar.

Yer Göstericiler ve Bar Personeli

Halka açık alan görevlileri, bir tiyatronun halka açık yüzüdür ve oyun süresince çalışırlar. Yer göstericiler veya tiyatro ev sahipleri izleyicileri karşılar ve onları koltuklarına, vestiyerlere, tuvaletlere veya büfelere yönlendirirler. Şekerleme, programlar, hediyelik ve ticari eşyalar ve büfede yiyecek içecek de satarlar ve bunların hepsi bir tiyatro için önemli gelir kaynağıdır. Halka açık alan görevlileri sağlık ve güvenlik alanlarında eğitilirler ve bunlar tiyatronun güvenli ve hızlı bir şekilde tahliyesini de içerir.

 

Bir Gösteriyi Kim Üretir ve Sahneler?

Oyuncular ve sanatçılardan ayrı olarak, bir gösteriyi üretmek ve sahnelemek için büyük, çok yetenekli bir ekip gerekir. Bu ekibin çoğu izleyiciler tarafından görülmez.

Yapımcı

Yapımcı, bir gösteri finanse edecek parayı bulmaktan ve finansal risklerin yönetiminden sorumludur. Gösteriyi yaratacak ve sahneleyecek oyuncuları ve ekibi de sağlar. Eğer bir tiyatro kendi gösterisini üretmiyorsa, o zaman bağımsız bir yapımcı ya da yapım şirketi sorumlu olacaktır.

Sanat Yönetmeni

Sanat yönetmeni, sanatsal vizyonun uygulamasını, bir yapımın odak noktasını ve genellikle tiyatro tarafından sahnelenen tüm programı şekillendirir ve denetler. Tiyatro yönetiminin boyutuna ve tarzına bağlı olarak bu görev Genel Başkanın görevleriyle birleştirilebilir. Sanat yönetmeni aynı zamanda bireysel yapımların yönetmenliğini de yapabilir.

Yönetmen

Yönetmen, tiyatronun sürekli çalışanı veya tek bir gösteri için tutulmuş bir serbest çalışan olabilir. Bu kişi tiyatronun Sanat Yönetmeni de olabilir. Bu kişi sanatsal vizyonu, belirli bir gösteri için farklı departmanlardan tasarımcılarla iş birliği içinde tasarlar, geliştirir ve uygular. Bu hem oyuncuları yönetmeyi hem de onlarla birlikte çalışmayı içerir. Yönetmen, bir Yardımcı Yönetmenle, herhangi bir dans veya hareket tasarımından sorumlu bir Koreografla ve dövüş sahnelerinin özenle hazırlanmış, provasının yapılmış ve uygulanmış olduğundan emin olmak için bir Dövüş Yönetmeniyle beraber çalışabilir.

Tasarımcılar

Bu kişiler; izleyicileri, farklı bir yerde ve zamanda olduklarına inandırarak, yönetmenle birlikte veya yapım için bir ortam oluşturan temel yaratıcılardır. Bazen farklı tasarımcı görevleri, prodüksiyonun büyüklüğüne bağlı olarak bir birbirleriyle veya teknik görevlerle çakışır. Bazı tiyatrolar uzun süreli pozisyonlar için işe alsa da, bu kişiler genelde belirli bir gösteri için işe alınan serbest çalışanlardır rollerdir.

Sahne Tasarımcıları sahneyi, Kostüm Tasarımcıları bir yapım için kostümleri tasarlar. Pozisyonlar daha küçük yapımlar için birleştirilebilir. Bu durumda sorumlu kişi Tiyatro Tasarımcısı olarak bilinir. Sahne tasarımcıları; planlar dizisine göre seti, teknik resimleri ve ölçekli maketleri inşa etmek, bunların tasarım konseptine ve gösterinin ihtiyaçlarına uygun olduğundan emin olmak için Yapım Müdürü, Sahne Amiri ve atölyedeki marangozlarla çalışır. Kostüm tasarımcıları da; kostüm edinmek ve oluşturmak için Yapım Müdürleri ve Sahne Amirleriyle çalışır . Tiyatro tasarımcıları eğer kumpanya veya tiyatronun atölyesi ya da kostüm departmanı yoksa kostümlerin hazırlanmasını ve satın almasını kendi yapabilir.

Işık Tasarımcıları; bir prodüksiyonun tüm atmosferine katkıda bulunarak ve günün farklı zamanlarının izlenimini oluşturmaya yardımcı olarak bir gösteri için gerekli olan ışığı ayarlar. Ses Tasarımcıları, bir yapımın sesinin nasıl geldiğinden sorumludur; bu da ses efektleri yaratmaya ve gösterinin, seyirci için olabildiğince iyi ses verdiğinden emin olmayı kapsar.

Reji

Reji Ekibi; prova odalarında olduğu kadar gösteri süresince sahne arkası çalışanlarının ve oyuncuların organizasyonundan da sorumludur. Daha küçük yapımlarda sadece bir Sahne Yöneticisi olabilmesine rağmen, sıklıkla birkaç farklı reji pozisyonlarından oluşturulur. Sahne Yöneticileri genellikle kalıcı ya da serbest çalışan olarak bir kumpanyaya bağlıdır.

Sahne Yöneticileri, Reji Ekibinin en kıdemli üyesidir ve tüm departmanların, hem prova hem de gösteri zamanlarında sergilenecek olan görevlerini tamamladıklarını sağlama almak kadar; her gösteride oyuncuların ve set ekibinin sağlığından ve güvenliğinden de sorumludur. Bunlar; gösteri öncesi kontrolleri, özellikle kavga ve hareket provalarını da içeren güvenlik kontrollerini kapsar.

Sahne Yöneticisi Yardımcılarının başlıca görevi, gösteriyi anons etmektir. Sufle kitabını (ışıklandırma, ses ve sahne değişikliklerinin yanı sıra oyuncu için gerekli bilgi ve repliklerle birlikte tüm senaryo) takip ederek bir kulaklık aracılığıyla gösteriyi koordine etmek için departman operatörleri ve teknisyenleriyle konuşurlar. Aynı zamanda, oyuncuları soyunma odasından çağırmak ve gösteri başlamak üzereyken sahne önüyle beraber çalışmak için halka açık hoparlör sistemini de kullanırlar.

Sahne Yöneticisi Asistanları ekibin en az kıdemli üyeleridir, sahne malzemelerini düzenler, set ve kostüm değişiklerine yardımcı olur. Ayrıca, Kostümcü ve Teknisyen gibi kişilerin görevlerini de alabilirler. Diğer işleri de prova odasını ve sahneyi hazırlamaktır.

Kumpanya Müdürü

Kumpanya müdürü, personel refahının her alanından sorumludur; bu, ücretlerle ilgilenmeyi de kapsar. Gezgin kumpanyalarla seyahat ederler. Bir gösteri sırasında sahne arkası yönetiminin en üst düzey üyeleridir ve gösteri personeli ve yapımcı ofisi arasındaki bağlayıcı insanlardır.

Yapım Müdürü

Yapım Müdürü; bir yapımdaki tüm teknik ve sahneleme gereksinimlerini düzenlemekten sorumludur. Yapım Müdürü; yapımcıları yaratıcı takımla birleştirir ve yapımcıya rapor verirken en üst düzey parasal sorumluluğu üstlenir.

Teknik Departman

Bu ekip; bir gösterinin ses, ışıklandırma ve görsel/işitsel elementleri de kapsayan teknik alanlarını yönetir. Bunlar; ışıklar, projektörler, hoparlörler ve mikrofonlar gibi ekipmanların güvenli ve etkili kullanımını içerir.

Bu rol, mekanın büyüklüğüne bağlı olarak icrai rollerle birleştirilse de her gösteri merkezinin bir teknik müdürü vardır. Mekan için gerekli teknik ekipmanların bakım ve onarımından sorumludurlar. Onlara, gösteri merkezini kullanırken merkezin planı ve güvenlik gereksinimlerini de içeren teknik bilgi sağlayan ziyaretçi kumpanyalarla bir bağlantı olarak görev alır.

Operatörler; genelde oyuncuların sahneye giriş zamanını işaret etmek teknik işaretleri çizmek ve gösteri süresince kullanmak için aydınlatma panosu, bilgisayar veya ses kontrol paneli gibi teknik ekipmanlarla nasıl çalışacağını bilen teknisyenlerdir. Çoğu zaman sahneyi görebilmek için yönetim odasına otururlar.

Gösterim Departmanı

Gösterim departmanı; bir prodüksiyon başlamadan önce sahnenin ve mekanın kurgusundan sorumludur. Bazen teknik departmanın bir bölümü konumuna geçer. Gösteri merkezinin büyüklüğüne bağlı olarak görevleri, oturma ve sahne düzenlemesini değiştirmeyi de kapsar.

Uçan Adamlar ve Makinistler

Uçan adamlar, bu ekipmanla mekanlardaki uçuş sistemini çalıştırır. Teknisyenin üzerindeki gerginliğin büyük bir kısmını alan şey bir denge ağırlığı ya da güç uçuş sistemi olabilir; ama tarihsel açıdan uçuş sistemleri, kenevirden yapılmış ipleri kullanan bir grup adam tarafından çalıştırılırdı.

Makinistler, dönebilen, asansörler ve eşya taşımada kullanılan arabalar gibi (tekerlekli herhangi bir sahne eşyası), seti taşımak için kullanılan sistemleri kontrol eder.

Orkestra veya Müzik Grubu

Orkestra veya müzik grubu; müzikal tiyatro, opera, bale, pandomim ve bazen de tiyatro için gerekli müziği sağlar. Sadece sıradan bir altyapı için ihtiyaç duyulsalar da, birkaç tiyatronun hala yerleşik bir orkestrası vardır. Gezgin yapımlar, orkestrayla birlikte gezen bir kumpanya orkestrası oluşturacaklardır. Orkestra veya müzik grubu, çoğunlukla bir çukurda veya orkestra çukurunda bulunabilirler; ama bazen onlara da gösteri yapılacak sahneden boş bir alan verilebilir. TV ekranları; sahnenin sağına ve soluna izleyici koltuklarının altına yerleştirilebilir, böylece oyuncular müzik yönetmeninin orkestrayı yönetmesini görebilir.

 

Çevirmen: Almıla Cerit

Kaynak: http://www.theatrestrust.org.uk/discover-theatres/theatre-faqs/253-who-works-in-a-theatre

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları