Twilight’taki İlişki İçi Şiddet

“Twilight” gençlere istismar edici ilişkileri sevmeyi nasıl öğretiyor?

Psikolojiyi severim, filmleri de. Birkaç yılda bir, “Filmde Psikoloji” adlı bir ders veririm. İnsanlara bundan bahsettiğimde genellikle şöyle sorarlar: “Psikoloji ile ilgili olarak bütün bir ders işlenecek sayıda film var mı?” İlk tepkim şaşkınlık olur, daha sonraysa can sıkıntısı, ondan sonra da sözlü cevabım olarak şunu söylerim: “Bütün filmler psikoloji ile ilgilidir.”

Bu yeni blog için paylaşacağım ilk gönderide “Twilight” filmlerine (Stephenie Meyer’ın kitaplarından adapte edilen filmler) odaklanmak isterim. Son on yılda, vampir temalı kitapların, dizilerin ve filmlerin popülaritesinin yükselişi ciddi derecede arttı. Bazı vampir hikayeleri cinsel ve kültürel dersler bakımından zengindir. “Twilight” serisi, kanaatimce, insanları flört ilişkilerinde istismar edilme riski ile karşı karşıya getiren davranışların sergilendiği bir örnek olarak görülebilir. Twilight serisinin popülaritesi, genç kızların Edward ve Bella’nın dünyasında sergilenen sevgili örneklerine ne kadar dikkat bahşettiğini göstermektedir. Onlara göre Edward, doğru kadın tarafından ehlileştirilmeyi bekleyen dertli bir ruhu temsil eder; modern bir “Güzel ile Çirkin” varyasyonudur. Maalesef Bella’nın, Edward ile ilişkisinin seyri ve özellikleri aslında şiddet ve istismar bakımından şablon niteliktedir. Twilight hayranları farkında olmadan hiç de sağlıklı olmayan bir ilişkiyi kendilerine örnek alabilirler. Her ne kadar ilişki içi şiddet, son derece karmaşık olup her olayda farklıysa da araştırmacılar belli başlı uyarı işaretleri tanımlayabilmişlerdir.

Bella: İlişki İçi Şiddetin Müstakbel Mağduru

Bella’nın, ana kadın karakterin, nasıl şiddet içerikli ilişkilerdeki mağdurlarda rastlanan üç ortak özelliği gösterdiği ile başlayalım. Bella’daki ilk ve belki de en bariz özellik, onun sürekli olarak yaşadığı özgüven eksikliğidir. Bella sürekli kendisine koordine olamayan, sosyal olmayan, çekici olmayan birisi olduğunu hatırlatır. Edward ona ilgi göstermeye başladığında Bella’nın düşük özgüveni, Edward’ı onun üzerinde güç sahibi bir konuma yerleştirir. Edward ona istediği gibi davranabilir çünkü o, Edward’ı kendi dengi olarak algılamaz ve Edward’ın ayakkabısının altındaki toprak olabildiği için (ya da sanırım dişlerinin altındaki kan) kendisini şanslı sayar.

Bella’nın yansıttığı ve istismar mağdurlarında ortak olan ikinci özelliği, onun özellikle yasaklı erkeklere ilgi duymasıdır. Psychology Today okurlarının çoğu “Romeo ve Juliet” etkisini hatırlayacaktır: Birlikte olmalarına müsaade edilmeyen, birliktelikleri tasvip edilmeyen ya da en basitinden elde edilemez sevgililer, bazen çok daha cazip olurlar. Böylece Bella, kendisini istismar etme ihtimali yüksek olan kötü oğlana çekim duyar. Jacob’a olan ilgisi de Jacob bir daha onunla görüşmemeye karar verdiğinde artar (ki bunun sebebi Jacob’ın saçlarındaki ani gürleşme ve tişört giyimindeki ani azalmadır.)

Üçüncüsü ve en talihsizi, basit bir şekilde şiddetten, saldırganlıktan ve tehlikenin Bella’da heyecan uyandırmasıdır; Bella için bunların hepsi nefes kesicidir. Bella’nın tehlikeli olan herhangi bir şeye ilgi duyması, onun hayatını insan olarak yaşadığı zamandaki birçok olayda net bir şekilde görülür. Motosiklet sürer çünkü bu tehlikelidir. Edward kendisine ona zarar vermeye çalışacak herkesi öldüreceğini ciddi olarak söylediğinde Bella, Edward’ın şiddet içeren doğasına ilgi duyar. Ayrıca, “Jacob Takımı”nda olan herkesin fark edebileceği gibi, Bella’nın Jacob’a olan ilgisi sadece Jacob’ın kendisinin yüzünü yırtabilecek bir vahşi kurt adam olduğunu öğrenmesi ile doğar.

Edward: Edward Neden İstismarcı

Şimdi de erkek aşığa bakalım. Edward da istismarcıların sahip olduğu birçok stereotipik özelliği gösteriyor: Öncelikle, Edward’ın ayırt edici özelliklerinden biri, Bella üzerindeki hakimiyeti ve Bella’yı yalnızlaştırma teşebbüsleridir. İstismarcılar, mağdurları kaçmak isterlerse kaçacak yerleri olmaması için sıkça bu taktiği uygularlar. Bella’yı istediğine karar verdikten sonra Bella’yı yalnızken yakalamak konusunda epeyce hızlı; ayrıca serinin geri kalanında Bella’yı babası ve arkadaşları da dahil olmak üzere diğerleriyle gireceği tüm etkileşimlerden sürekli olarak sakınıyor. Edward, Bella’nın Jacob’la görüşmesini sürekli yasaklıyor (potansiyel rakip) ve hatta Bella’nın arabasını sabote ediyor ki Bella’nın kaçabilme imkanı olmasın. Benim romantizmden anladığım bu değil.

Sonra, yakınlığın artmasını hızlandırmak için baskının kullanımı da istismar için ortak uyarı işaretlerinden biridir. Eğer istismarcı, mağdurundan tam bağlılığı mümkün olan en kısa sürede edinirse, bu durum kabaca mağduru hapseder ve mağdurun kaçışını imkansız kılar. Edward ve Bella birlikte bir ilişkide olmaya karar verir vermez bütün geceleri Bella’nın odasında geçirmeye başlarlar. Ayrıca Edward, Bella’yı yanında olmadığı zamanlarda (vampir güçlerini kullanarak) başkalarının düşüncelerinden takip eder. Hazır olmadığını bildiği halde Bella’ya evlenme teklifinde bulunur ve Bella’nın evliliği neden ertelemek istediği üzerine konuşmayı reddeder.

Son olarak, partnerin dengesizliğine ilişkin klasik bir uyarı işareti de yüksek boyutlardaki kıskançlık ve sahipleniciliktir. Bella, Edward’ın Port Angeles’ta olmasının tek sebebinin kendisini takip etmesi olduğunu öğrendiğinde (ilk filmde) birden karşısına çıkan saldırganlardan kurtarıldığı için minnetkardır; fakat bu hareketin takip tacizi teşkil eden bir durum olduğunu fark etmiyor görünmektedir. Edward, Bella’ya kendisini kıskanç ve saldırganlık potansiyeli olan bir avcı olarak işaretleyen biçimlerde davranmaya devam eder.

Neden Twilight bu kadar popüler? Victoria döneminden beri vampir efsaneleri, popüler kültürün bir parçası olagelmişlerdir. Bu efsaneler yasaklı tutkuları, yasak cinsel metaforları ve maceraları vurgulamaktadır. Maalesef bu efsaneler aynı zamanda sıklıkla cinsiyetçiliği ve gücün suistimal edilmesini destekleyici mesajlar içerirler. Twilight örneğinde, çığlık atan milyonlarca hayran, şiddet içeren bir ilişkide mağdur edilmeyi öğreniyor olabilirler.

İlişki şiddeti üzerine daha fazla bilgi için, “Voices of Hope: Breaking the Silence of Violence” isimli kitabım şimdi Amazon.com’da ve diğer tüm büyük online kitapçılarda mevcut (Pamela Lassiter Cathey ile birlikte kaleme alındı)

Telif Hakkı Sahibi Wind Goodfriend, Ph.D.

Yazar: Wind Goodfiend

Çevirmen: Duygu Becerik

Kaynak: https://www.psychologytoday.com/blog/psychologist-the-movies/201111/relationship-violence-in-twilight

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları