Victoria Döneminde Sirkler – Bölüm 2

Sirk Geçitleri

Büyük sirkler, bir geçit töreni ile şehre gelişlerini bildirirlerdi. Geçit töreni sirkler için doğal bir reklam yöntemiydi ve büyük kalabalıkları cezbederdi.

1843’te, bir akrobat ve Londra’daki Batty’s Circus’un yöneticisi olan Edwin Hughes, “Hughes’un Mamut Binicilik Kurumu” adındaki kendi sirkini kurdu. Sirkinin şehre gelişini duyurmak için filler ve develer tarafından çekilen süslü ve yaldızlı arabaların olduğu etkileyici bir geçit töreni düzenledi. Geçit töreni çok görkemli olduğundan Hughes, ziyaret ettiği kasabadaki geçit törenine varış zamanını belirtmek için etkileyici posterler bastırmıştı. Egzotik kostümlerle uygun şekilde giyinen Hughes, “Filler tarafından çekilen Burma İmparatorluk Devleti Vagonu” olarak tanıtılan başı çeken vagonu sürdü.

Hughes, 1847’de sirkinin kârı ile emekli oldu ve arabalarını, Amerikan sirk geçit vagonları geleneğinin oluşmasında yardımcı oldukları Amerika’ya sattı.

Diğer İngiliz sirkleri de geçit törenleri düzenlemeye başladı. Lord George Sanger’in geçit törenleri müsrif etkinliklerdi. Karısı bazen altın kalkan, üç dişli mızrak ve ayaklarında bir aslan ile Britannia gibi giyinmiş halde ilk vagonda seyahat ederdi.

Ancak, hiçbir şey Amerikan sirk geçitlerine rakip olamazdı. 1880’de Forepaugh’un geçit töreninin New York sokaklarında dolaşması tam beş saat sürdü.

Barnum, 1889’da Londra’daki Olympia’ya geldiğinde 450 sanatçı, 300 at, 21 fil, 32 kafes, 35 geçit ve bagaj vagonuyla yolculuk yaptılar. Maalesef Londra yetkilileri sokaklarda dolaşmalarına izin vermedi. 7 yıl sonra Barnum ve Bailey kapsamlı bir İngiltere turu yaptığında üç mil alayı, beş grup vagon, yüzlerce fil ve bir buhar motoru ile hemen hemen her yerde geçit törenleri düzenlendi.

Barnum ve Bailey Sirki geçit töreni, 19. yüzyılın sonları.

Bu fotoğrafta Barnum ve Bailey 1899’da demiryoluyla Norwich’i dolaşıyorlardı. Sirk bir hayvanat bahçesi, bir askeri grup, 70 tane at ve “ilginç insanlardan” oluşuyordu. 19. Yüzyıl sonlarındaki gezici sirkler, sirklerin yüz yıl önce yollara ilk çıktıklarında olduğundan çok daha büyük çaplı işlerdi. Şehre gelişlerini duyurmak için düzenlenen büyük geçit törenleri standart uygulamalar haline geldi. Tur sırasında alay Norfolk’taki King’s Lynn’den geçerken küçük bir kaza oldu.    40 tane at tarafından çekilen bir vagon The Mayflower adındaki bir barın ön tarafına hasar verdi. Ortaya çıkan ün, sahibi tarafından yapılan harcamaları fazlasıyla karşıladı ve barın adını Forty Horse Inn [Kırk At Hanı] olarak değiştirdi.

Sanger Sirki at arabası, 19. yüzyılın sonları.

19. yüzyılın sonlarında Sanger’in sirki şehre geldiğinde beraberinde kendi tarzını da getirdi. 10 ton ağırlığındaki bu vagon, büyük bir alayın parçası olarak kraliyet koşumundaki krem renkli 4 at tarafından çekildi. Bayan Sanger bazen Britannia olarak giyinirdi. İngiliz bayraklı kalkan, altın bir üç dişli mızrak tutarak ve Yunan kaskı giyerek en yüksekte sürerdi. Nero isimli bir sirk aslanı ve bir kuzu ayağının dibine otururdu. Bu vagondan sonra bir dizi deve, bir sürü fil, çok sayıda kostümlü karakter, kafeslerde tutulan ya da eğitmenleri tarafından yönlendirilen egzotik hayvanlar ve tabii ki bando gelirdi. II. Dünya Savaşı sırasında, vagondaki yaldızlar kazındı ve satıldı ve yollardaki artan trafik yüzünden yetkililer Sanger’in göz alıcı ama yavaş ilerleyen alaylarla yolları tıkamasını yasakladı.

‘Lord’ George Sanger

“Lord” George Sanger, 19. yüzyılın en başarılı sirk girişimcisiydi. Şık giyinmesiyle tanınan eksantrik milyoner Sanger, parlak silindir şapkası ve elmas kravat iğnesiyle hemen göze çarpardı.

Sanger, 15 yaşında yapışkan lolipop şekerlemeleri satarak iş hayatına başlamıştı. 1853’te erkek kardeşi ile ülkeyi turlayan bir sirk açtı. 1855’te Liverpool’a yaptığı tura kadar, Sanger’in Sirki geniş kitleler önünde gösteri yapıyordu. Kısa bir süre sonra Sanger, turlayan sirkine aslanları ve diğer vahşi hayvanları da kattı ve bu popülaritesini daha da arttırdı. Sanger’in karısı Mlle Pauline de Vere, onun sirkine katılmadan önce Wombwell’in Hayvanat Bahçesi’nde Aslan Kraliçesi olarak sahneye çıkmıştı. Sanger’in sirkinde de aslanların kafesinde yılan dansı sergiledi.

‘Lord’ Geroge Sanger 19. yüzyılın sonları.

1871’de Sanger o kadar başarılıydı ki Astley’in Amfitiyatrosu’nu satın aldı. Sirkleri ülkeyi gezmeye devam ederken, Sanger da İngiltere’de 100’den fazla nüfusu olup da sirki tarafından ziyaret edilmeyen bir kasaba olmadığı konusunda böbürlenirdi.

Sanger, izleyicilerin tek seferde birden fazla şov izlemelerini sağlayan 3 halkalı sirki icat eden kişiydi. Bu uygulama, büyük Amerikan sirkleri Barnum & Bailey ve Ringling Brothers tarafından devam ettirildi.

Lord George, 1898’e kadar Sandringham ve Balmoral Şatoları’nda Kraliçe Victoria için  Kraliyet Komutanlığı Gösterileri sunmuştu. Kraliçe sirkin büyük bir hayranıydı.

1827’de Newbury, Berkshire’da dünyaya gelen George Sanger, Britanya’nın önde gelen sirk sahiplerinden biriydi. “Harika Gösteri Yapan Balık” gibi etkinliklerdeki küçük bir şovla başlamıştı; etrafta küçük tekneler iten akvaryum balıkları (tekne ve balıklar aslında ince telli bir ilmikle bağlanmıştı). ‘Lord’ resmi bir unvandan ziyade bir takma isimdi. Kraliçe Victoria’nın, başını aslanlardan birinin ağzının içine sokmasına izin vermesi karşılığında ona soyluluk unvanı verdiğine dair söylentiler vardı. Aslında George Sanger, unvanı kendi kendisine verdi ve bir akım başlattı. Rakip sirk şirketlerinin poster ve programlarında ‘Efendiler’, ‘Kaptanlar’ ve hatta bir ‘Kral’ furyası ortaya çıktı.

Esaret altında tutulan tüm filler, düzenli pedikürlere ihtiyaç duyarlar. Vahşi filler, günde beş ila yedi mil arasında, tırnaklarının doğal olarak kısa tutulmasını sağlayan sert bir zeminde yürürler. Tırnakları enfeksiyonu önlemek için temiz ve kısa tutulmalıdır. Cilt bakımı da gereklidir. Filler sabun ve su ile temizlenir. Daha sonra da cildi yumuşak ve esnek tutmak için durulanır ve gerekirse yağlanır. Burada resmedilen hayvan Charlie. Genç bir fil olan Charlie, Lord George Sanger’in torunuyla gösteri sergiledi. Fil, gövdesini çocuğun etrafına sarardı ve ileri geri sallardı. Yetişkin bir hayvan olan Charlie, İngiltere’de görülen en büyük fildi ve uzun yıllar boyunca sirkte performans sergiledi. Ancak yaşlandıkça, daha huysuz ve daha tehlikeli hale geldi. Neticede sirk marangozlarından birini öldürdü ve Lord George Sanger hayvanın hayatına son verdirtti.

Sanger’in Taç Giyme Programı

2. Elizabeth’in taç giyme törenini 70 yıllık Sanger Sirki ile birleştiren bu anma programı, aile işinin yıllarca sürmesini sağlayan iyi bir tanıtım anlayışıyla dolu. İçinde, mal sahipleri kendilerini sadece bir değil iki kraliçeye bağlamayı başarırlar. 1892’de ona sundukları midilli için, Kraliçe Victoria’dan gelen teşekkür mektuplarını gururla sergilediler. George Sanger’in, “70 Yıllık Şovmen” adlı kitabı hakkında, insanları onu satın almaya teşvik etme amaçlı bazı öne çıkan notlar da var. Orta sayfalarda ‘Taç Giyme Sirki’ programının tam planını ve ardından ilgili etkinliklerin fotoğraflarını görebilirsiniz. Kaptan Jack Smith’in kostümü, Van Amburgh’un yüz yıldan fazla bir süre önceki ‘gladyatör’ büyük kedi şovunu bize hatırlatıyor.  

 

Çevirmen: Dilara Güzel

Kaynak: http://www.vam.ac.uk/content/articles/v/victorian-circus/

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları