Yapay Zekâ Nedir?

Yapay zeka nedir? Bu, iki sebepten ötürü sorması kolay ancak cevaplaması zor bir sorudur. İlk sebep, zekanın ne olduğu konusunda çok az uzlaşma olmasıdır. İkincisiyse, makine zekasının insan zekasına benzediğinie inanmak için çok az sebep olmasıdır, en azından şimdiye kadar.

Yapaz zeka (Artificial Intelligence) için önerilmiş pek çok tanım vardır; her birinin kendince sapmaları vardır ancak çoğu yaklaşık olarak, insanlar tarafından gösterilse, zeka ürünü diyeceğimiz davranışlar gösterme kabiliyetine sahip bilgisayar programları ya da makineler yaratma konseptinin etrafında oluşmaktadır. Bu bilim dalının kurucularından John McCarthy, 1955’te bu işlemi “bir makineyi, şayet o davranışı bir insan gösteriyor olsaydı zeka ürünü olarak tanımlanacak şekillerde hareket ettirme işlemi” olarak tanımlamıştı.

Ancak yapay zekanın karakterize edilmesine yönelik bu görünüşte mantıklı yaklaşım derin hatalar içerir. Örneğin insan zekasını bırakın ölçmeyi, tanımlamanın bile ne kadar zor olduğunu göz önüne alın. Şeyleri doğrudan karşılaştırmaya olanak sağlayacak sayısal ölçümlere indirgemeye yönelik kültürel tercihimiz çoğunlukla yanlış bir tarafsızlık ve kesinlik tabakası yaratır ve zeka gibi öznel ve soyut bir kavramı açıkça bu kategoride ölçmeye çalışır. Genç Sally’nin IQ’su Johnny’den yedi puan yüksek miymiş? Lütfen, kimin anaokulundaki o son kıymetli yerleştirmeye hak kazanacağını belirlemenin daha adil bir yolunu bulun. Bu aşırı basitleştirmeyi liflerine ayırmaya yönelik tek bir örnek olarak, “müzikal-ritmik”den başlayıp “bedensel-kinetik”e ve “doğa zekası”na varan sekiz boyutlu bir zeka teorisi ortaya atan psikolog Howard Gardner’ın tartışmalı çerçevesini göz önüne alın.

Bununla beraber, bir insanın bir diğerinden daha zeki olduğunu söylemek, en azından pek çok bağlamda anlamlıdır. Üstelik zekanın geniş çevrelerce kabul edilen ve başka göstergelerle de oldukça ilişkili olan belirli bir takım işaretleri vardır. Örneğin öğrencilerin bir dizi sayıyı ne kadar çabuk ve isabetli toplayıp çıkarabildikleri geniş çevrelerce mantıksal ve nicel yeteneklerin, hatta detaylara gösterilen özenin ölçütü olarak kullanılır. Ancak bu standardı bir makine için kullanmak mantıklı geliyor mu? Bir dolarlık bir hesap makinesi bu tür işlemlerde her insanı kolaylıkla yenecektir. İkinci Dünya Savaşı’ndan önce “hesap makinesi” işi gören, yetenekli bir mütehassıstı. O halde hesap hızı makinelerin bizden daha zeki olduğunun göstergesi midir? Tabii ki hayır.

İnsan ve makine zekasını karşılaştırma işini karmaşıklaştıran şey pek çok yapay zeka araştırmacısının soruna nasıl yaklaştığının sorunu çözüp çözmediğin kadar önemli olduğunda hemfikir olmasıdır. Nedenini anlamak için, oyuncuların X’lerin ve O’ların konumunu üçe üçlük bir örgüde, biri düz ya da çapraz şekilde üçlüyü tamamlayana kadar (ya da tüm kutular dolup oyun berabere bitene kadar) oynadığı xox oyununu oynayan (bunu üç taş olarak biliyor da olabilirsiniz) basit bir bilgisayar programını ele alın.

Üç taş oyununun tam 255,168 eşsiz yolu vardır ve günümüzün bilgisayar dünyasında sadece tahtadaki her bir hamleye bakarak mümkün olan tüm oyun silsilelerini oluşturmak, kazanacak olanları belirlemek ve mükemmel bir oyun oynamak oldukça basit bir meseledir. Ancak çoğu insan böylesine önemsiz bir programı yapay zeka kabul etmeyecektir. Şimdi farklı bir yaklaşım hayal edin; kuralların ne olduğuna dair önceden belirli hiçbir fikri olmayan, oyunu oynayan insanları gözlemleyen ve yalnızca kazanmanın anlamını değil ayrıca hangi taktiklerin en başarılı olanlar olduğunu öğrenen bir bilgisayar programı düşünün. Bu program örneğin bir oyuncu iki taşı yan yana koyunca diğerinin onun önünü kesmesi gerektiğini yahut aralarında birer boşluk bırakıp dört köşeden üçünü tutmanın çoğunlukla galibiyeti sağlayacağını öğrenebilir. Çoğu insan bu programın yapay zeka statüsüne, özellikle gerekli uzmanlığı rehberlik ya da yönerge olmaksızın edinmesinden ötürü inanacaktır.

O halde yapay zeka nedir? Gerçek şu ki, bu kelimenin alışılmış algısına uygun türde bir bilim değildir. Bu daha ziyade günümüzün gerçekliğine tam olarak uymayan, istekli bir kavramdır. Modern yapay zeka insanların doğal zekasıyla yaklaştığı çeşitli sorunları çözmek için hesaba dayalı araçlar kullanan bir karmaşadır. Ama bu, söz konusu sorunların çözümü için zekaya ihtiyaç duyulduğu ya da makinelerin “zekaya sahip olduğu” anlamına gelmez, bu yalnızca söz konusu sorunları çözmenin başka yolları da olabileceği anlamına gelir.

 

Yazar: Jerry Kaplan

Çevirmen: Umut Devrim Çelik

Kaynak: https://blog.oup.com/2017/03/what-is-artificial-intelligence/

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları