Yıkıcı 1980 Patlamasından On Yıllar Sonra St. Helens Dağı Yeniden “Şarj Oluyor”

St. Helens Dağı, iki ay boyunca artan volkanik aktiviteden sonra 18 Mayıs 1980’de patladı.

2008’deki en son patlamadan bu yana, Pasifik Kuzeybatı Sismik Ağı tarafından magmatik sistemin yeniden şarj edilmesinin bir sonucu olduğu düşünülen deprem fırtınaları meydana geldi.

Benzer sismik fırtınalar, 2004 yılındaki küçük bir patlamadan önceki dolum dönemi ve 2008’de sona eren bir volkanik aktivite dönemi sırasında da tespit edilmiştir.

Bu yılın Mart ayından Mayıs ayına kadar yüzeyde hissedilmeyecek kadar derin deprem fırtınaları tespit edildi.

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu’na göre [Ç.N: USGS] sismik fırtınalar, volkanik öngörme zor olduğu için bir patlamanın yakın olduğunu doğrudan belirtmez.

1980 patlaması, ABD tarihindeki en yıkıcı volkanik patlama olarak kabul edilmektedir. 57 insanın ölümüne sebep olmuş; yüzlerce evi, 57 köprüyü ve 200 kilometreye yakın yolu ve on binlerce dönüm ormanı da yok etmiştir.

Patlama sadece 10 dakika içinde atmosfere uzunluğu 12 milden [Yaklaşık 19 km] daha büyük bir toz bulutu gönderdi. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu’na göre ince küller iki gün sonra Kuzeydoğu’ya ulaştı ve 15  gün içinde dünyanın çevresini dolaştı. Mart 1980’de sismik faaliyet artmaya başlayana kadar yanardağ yüz yılı aşkın bir uyku halindeydi.

Bir dizi deprem, dağın tepesindeki kar ve buzda çatlaklara neden oldu. 27 Mart 1980’de küller dağın zirvesinden püskürmeye başladı.

Sonrasında olanlar bilim insanlarını şaşırttı. Büyük patlamanın sabahı, saat 8.32’ de, 5.1 büyüklüğünde bir deprem bölgeyi sarstı ve dağın zirvesi ile kuzey kanadının büyük bir kısmı çöktü ve normalin aksine dağın tepesi yerine kuzey tarafında çok büyük bir patlama meydana getirdi.

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu’na göre yaklaşık 3.2 milyar ton kül çevreye yayıldı. Sokaklar ve binalar kül ile kaplandı ve patlama yaklaşık 1 milyar dolarlık zarar verdi.

Yıkıcı patlamadan yaklaşık 40 yıl sonra USGS, St. Helens Dağı yakınlarında iyileşme belirtileri fark etti. Bu yeniden büyüme belirtileri olumludur ancak dağın atında artan sismik aktivitenin işaretleri de vardır.

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu Cascade Sıradağları Volkan Gözlemevi’nden bir jeolog olan Liz  Westby, ABC News’a verdiği demeçte ‘’St. Helens Dağı normal arka plan aktivite seviyesinde ama Mart 2016 ‘dan Kasım 2016’ya kadar, Kasım 2016 ile Nisan-5 Mayıs 2017 tarihleri arasında meydana gelen küçük çaplı deprem dönemleridir. 16 Nisan -5 Mayıs 2017 tarihleri arasında 1.3 büyüklüğünün altında 100’den fazla derem tespit ettik.

Deniz seviyesinden ve deniz seviyesinin 3 mil altından çıkmış olan bu depremler, doğrudan üstlerinde bulunsalar bile yüzeydeki insanların hissedemeyecekleri kadar küçüktü.

Bir sürü deprem olmasına rağmen Westby “Bu St. Helens Dağının patlamasının yakında olacağı anlamına gelmez. Volkanik tahminler zor olabilir” diyor.

Westby, ABC News’a yaptığı açıklamada  “Bu deprem fırtınasının St. Helens Dağı’nda patlayıcı bir faaliyetin öncüsü olma ihtimali pek çok sebepten dolayı olası görülmüyor. Bu fırtınalar, geçmişte yüzey aktivitesine yol açmamış olanlara benziyor. Görece çok düşük oranda ve çok küçük depremler meydana geliyor. çalkantının başka yüzeysel jeofizik göstergeler de yok (yüzey deformasyonu,devrilme,artan volkanik gaz emisyonları.)” diye belirtti.

Westby ,bu deprem fırtınalarının bilim insanları için son derece ilginç ve yararlı olduğunu söyledi çünkü her jeofizik sinyal onlara bir yanardağın nasıl çalıştığını daha iyi gösteriyor.

“Bu yüzden bu devleri yakından izliyoruz; yeniden uyanmanın en erken işaretlerini tespit edebilmek için.” dedi.

Kurum, volkanın etrafındaki sismik aktivite hakkında haftalık güncellemeler gönderiyor. St. Helens’in 2008’deki son patlaması ,1980’deki yıkıcı püskürme ile karşılaştırıldığında önemsizdi.

 

Yazar: Blair Shiff

Çevirmen: Mizgin Göksu

Kaynak: https://abcnews.go.com/US/decades-catastrophic-1980-eruption-mount-st-helens-recharging/story?id=47461548

Bunları da beğenebilirsin Çevirmenin diğer yazıları